DOĞU VE BATI’NIN MİTOLOJİK HARMANI: TEVFÎK EL-HAKÎM’İN ESERLERİNDE EFSANELERİN BİRLEŞİMİ

Authors : Ebrar Ayyıldız

Pages : 561-584

Doi:10.56597/kausbed.1718387

View : 198 | Download : 296

Publication Date : 2025-12-12

Article Type : Research Paper

Abstract :Mitler, toplumların düşünce yapısını, kültürel değerlerini ve sosyal dinamiklerini yansıtarak insanlık tarihinin en eski ve etkili anlatıları arasında yer alır. Doğal ve doğaüstü unsurların harmanlanmasıyla zengin sembolik katmanlar sunan bu anlatılar, edebiyatın evrensel bir dili haline gelmiştir. Doğu ve Batı mitolojileri, insanlığın ortak korku, umut ve arayışlarını simgeleyen güçlü bir bağlam sunar. Arap edebiyatında da mitolojik unsurlar, özellikle modernleşme döneminde edebi eserlerde derin anlam katmanları oluşturmak için etkili bir araç olarak kullanılmıştır. Tevfîk el-Hakîm, bu alanda dikkat çeken bir isim olarak, Doğu ve Batı mitolojilerini harmanlayan özgün bir anlatı dünyası kurmuştur. Eserlerinde Yunan mitolojisi, Antik Mısır mitolojisi, İslami hikayeler, Kur’an-ı Kerim anlatıları, Binbir Gece Masalları ve Mısır halk edebiyatından esinlenmiştir. El-Hakîm, Yunan mitolojisinden Prometheus ve Orfeus gibi figürlere, Antik Mısır mitolojisinden Osiris ve İsis gibi sembollere yer vererek Batı ve Doğu’nun zengin anlatı geleneklerini bir araya getirmiştir. Aynı zamanda, İslami hikayelerden ve kutsal metinlerden yararlanarak eserlerinde derin bir metafizik ve ahlaki boyut yaratmıştır. Binbir Gece Masalları ve Mısır halk edebiyatı gibi anlatı geleneklerinden ilham alarak halkın kültürel belleğini modern edebiyata taşımıştır. Bu çalışmada, Tevfîk el-Hakîm’in mitolojik ögelerle örülü Bicmâliyûn, el-Melik Ûdîb ve Îzîs tiyatro oyunları ile Hamari ve Hitler, el-İntiṣār el-Ḫālid hikayeleri ve ‘Usfûr min eş-Şark romanı analiz edilecektir. Bu eserler üzerinden el-Hakîm’in Doğu ve Batı mitolojisine dayalı unsurları nasıl birleştirdiği ve bu unsurları eserlerine nasıl yansıttığı değerlendirilecektir. El-Hakîm’in mitolojik anlatılardan yararlanarak modern Arap edebiyatında evrensel ve yerel unsurlar arasında kurduğu bağlantılar, bu eserlerdeki tematik ve yapısal özellikler üzerinden ele alınacaktır. Böylece, yazarın mitolojiyi nasıl bir yaratıcı anlatı diliyle işlediği ve Doğu-Batı mitolojik harmanını eserlerine nasıl yansıttığı detaylı bir şekilde incelenecektir.
Keywords : Tevfik el-Hakim, Doğu Mitolojisi, Batı Mitolojisi, Efsane, Mısır Edebiyatı

ORIGINAL ARTICLE URL