Fârâbî’de İlk Bilgilerin Kaynağı ve Doğuştan Bilgi Sorunu: John Locke ile Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Authors : Muhammed Enes Demir

Pages : 46-69

Doi:10.52115/apjir.1437232

View : 142 | Download : 44

Publication Date : 2024-04-24

Article Type : Research Paper

Abstract :Tüm diskürsif bilginin istinat ettiği ilk bilgilerin nereden ve nasıl kazanıldığı felsefî bakımdan önemli bir inceleme konusudur. Çalışmada öncelikle ilk Müslüman sistem filozofu olan Fârâbî’nin ilk bilgilerin kaynağı konusundaki düşünceleri ele alınarak bir kanaate ulaşılmaya çalışılmıştır. Ardından, İngiliz empirizminin kurucularından John Locke’un, skolastik düşünceye karşı çıkarak geliştirdiği doğuştan ideler kabulüne yönelik eleştirileri incelenmiştir. Ayrıca filozofun bilgi felsefesinin genel bir tasviri verilmiştir. Elde edilen bulgular üzerinden iki filozofun konuya dair görüşlerinin bir karşılaştırması yapılmıştır. Sonuç olarak; her iki filozofun da bilginin malzemelerinin duyumdan geldiği konusunda benzer düşündüğü ve insanda doğuştan bilgi bulunduğunu kabul etmediği tespit edilmiştir. Ancak Locke’ta bilgi edinimi dış bir sebebe değil, bireye bağlanırken Fârâbî’ye göre ilk makullerin husulü için Faal Akl’a ihtiyaç vardır. Bu nedenle, aşkınsal bir yan olarak, Fârâbî’de duyumla başlayan bilgi edinme süreci Faal Akıl ile ittisale uzanmaktadır.
Keywords : İslam Felsefesi, Fârâbî, John Locke, İlk Bilgiler, Bilginin Kaynağı, Doğuştan Bilgi

ORIGINAL ARTICLE URL