Türkiye'de Azizler Kültü
Authors : George Edward White
Pages : 895-905
Doi:10.52115/apjir.1807509
View : 105 | Download : 54
Publication Date : 2025-12-18
Article Type : Other Papers
Abstract :George Edward White, 20. yüzyıl başlarında Osmanlı topraklarında eğitimci ve araştırmacı olarak bulunmuş bir misyonerdir. 1919’da yayımladığı makalesinde, Anadolu’daki Müslüman ve Hristiyan toplulukların gündelik dini yaşamını ayrıntılı biçimde incelemiştir. White’ın gözlemleri, halk dindarlığının merkezinde azizlerin, pirlerin, şeyhlerin ve kutsal mekanların bulunduğunu göstermektedir. Müslüman topluluklarda, özellikle Şiî ve Sünnîlerde, sağlık, bereket ve geçim gibi konularda ilahi yardım arayışı yaygındır. Bu amaçla kutsal kişilere yönelim, türbe ziyareti, adak, kurban ve kutsal su kullanımı hem inancı hem de toplumsal dayanışmayı güçlendirir. Dervişlerin kerametleri ve şeyhlerin manevi otoritesi de bu aracılığı pekiştirmektedir. Hristiyan topluluklarda ise Ermeni ve Rum cemaatlerinin Haç Dağı’ndaki şenlikleri, kutsal su ve mezar ziyaretleri ile azizlere adak adama gelenekleri öne çıkar. Bu ritüeller, dini deneyimin ötesinde, cemaatin sosyal düzenini, kolektif kimliğini ve kültürel sürekliliğini güçlendiren toplumsal mekanizmalar olarak işlev görmektedir. Ayrıca Müslüman ve Hristiyan toplulukların kutsal mekânlar etrafında benzer ritüel örüntüler geliştirdikleri ve kimi zaman ortak pratiklerde buluştukları görülmektedir. White’ın bu çalışması, Osmanlı Anadolu’sunda halk dindarlığının gündelik yaşamdaki etkilerini, aziz kültü ve kutsal mekânlar etrafında şekillenen dini pratikleri belgeleyen, literatüre özgün katkılar sunan önemli bir etnografik kaynaktır. Aynı zamanda Amerikalı bir misyonerin gözlem ve yorumlarını yansıtan bu çalışma, hem Batılı bir bakış açısının kültürel farklılıkları nasıl değerlendirdiğini hem de Osmanlı toplumunun dini çeşitliliğini ortaya koymaktadır. Bu tercüme, söz konusu gözlemleri günümüz araştırmacılarına aktararak özellikle din sosyolojisi, antropoloji ve tarih çalışmaları için bir referans niteliği taşımaktadır.Keywords : din sosyolojisi, azizler kültü, halk dindarlığı, kolektif kimlik, Osmanlı Devleti
ORIGINAL ARTICLE URL