Şiî Âlim Fadlallah’ın Min Vahyi’l-Kur’ân Tefsirinde Yahudilerle İlgili Âyetleri Yorumlaması

Authors : Sümeyra Nalbant, Süleyman Mollaibrahimoğlu

Pages : 448-465

Doi:10.35209/ksuifd.1630919

View : 58 | Download : 45

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Muhammed Hüseyin Fadlallah (öl. 2010), modern dönemde Lübnan’ın önde gelen dinî ve siyasî şahsiyetlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Fadlallah, yalnızca dinî meselelerde değil, aynı zamanda Lübnan’ın siyasî tarihi ve kültürel yapısında da derin etkiler bırakmıştır. İlmî geleneğe sahip olan bir ailede dünyaya gelmesi ve Şiî İslam dünyasının en önemli dinî ve siyasî merkezlerinden biri olarak kabul edilen Irak’ın Necef şehrinde yetişmesi, onun entelektüel ve kişisel gelişimini şekillendiren başlıca unsurlar arasında yer almaktadır. Lübnan’ın siyasal, ekonomik, kültürel ve psikolojik açıdan zorlu süreçlerden geçtiği, mezhepsel çatışmaların yaşandığı dönemlerde Muhammed Hüseyin Fadlallah, minberdeki dinî liderlik görevini sürdürmekten ve bir ilim adamı olarak ders vermekten, ayrıca eser telif etmekten vazgeçmemiştir. İşte bu sürecin bir meyvesi olarak Tefsîru min vahyi’l-Kur’ân isimli bir eser kaleme almıştır. Bu tefsir, yazıldığı dönemin zorluklarıyla şekillenmiş olup, söylem ile eylemin birleştiği bir eser olarak dikkat çekmektedir. Pratik hayata yaptığı vurgu, okuyucusunu bilinçli düşünmeye ve hareket etmeye davet etmesi açısından kayda değer bir çalışma olarak öne çıkmaktadır. Fadlallah’ın tefsir yaklaşımını modern dönem tefsir ekollerinden biri olan içtimâî tefsir ekolü içerisinde değerlendirmek mümkündür. Bu ekol, Menâr ekolü şeklinde de isimlendirilen Muhammed Abduh (öl. 1095) öncülüğünde sistemleşmiş bir ekoldür. Kur’ân merkezli, Kur’ân’ın hidayet kitabı olduğunu vurgulayan bireysel ve toplumsal ıslahı hedef edinen bu ekol, âyetleri bütüncül ve mezhep üstü bir yaklaşımla ele almaktadır. Bu nedenle tefsir, psikolojik ve eğitim açısından bilinçlendirme faaliyeti olarak değerlendirilmekte; birey ve toplumu ahlakî dönüşüme çağıran pratik bir boyut içermektedir. Min vahyi’l-Kur’ân tefsiri’nin de bu çerçevede tahlil edilmesi -özellikle güncel meselelere yönelik ortaya koyduğu görüş, öneri ve teklifler açısından- önem arz etmektedir. Fadlallah, Şiî-İmâmî geleneğe mensup bir ilim adamı olduğu için meseleye Şiî perspektifin etkileri de dâhil olmaktadır. Bu çalışmada, Fadlallah’ın tefsirinde Yahudilerle ilgili âyetleri nasıl yorumladığı incelenmiştir. Onun Yahudilerle ilgili âyetleri psikolojik, sosyolojik ve tarihsel bir bakış açısıyla ele almış olduğu ve ilgili âyetleri güncel hayatla nasıl ilişkilendirdiği tahlil edilmiştir. Bu bağlamda Fadlallah’ın siyasî-dinî kimliğinin birbirini etkilediği ve tefsirinde bu ilişkinin ortaya çıktığı görülmüştür. Ayrıca çalışmada Fadlallah’ın siyasî kimliğinin Yahudi kimliğini değerlendirmesine etki edip etmediği sorusuna cevap aranmıştır. Bununla birlikte Yahudiler ile Müslümanlar arasındaki güncel ve siyasî krizlerden biri olan Filistin meselesine Kur’ân merkezli nasıl bir yorum getirildiği, dikkate değer bir diğer konudur.
Keywords : Tefsir, İçtimâi Tefsir, Fadlallah, Min vahyi’l-Kur’ân, Yahudiler, İsrailoğulları, Filistin Meselesi

ORIGINAL ARTICLE URL