Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Etik Liderlik Davranışlarının Sınıf Yönetimi Üzerindeki Etkisi

Authors : Serkan Gökalp, Necati Çobanoğlu

Pages : 413-447

Doi:10.35209/ksuifd.1648545

View : 61 | Download : 50

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırmanın amacı, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) öğretmenlerinin etik liderlik davranışlarının sınıf yönetimi üzerindeki etkisi hakkındaki görüşlerini incelemektir. Bu çalışmada, fenomenolojik yöntem ve amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılmıştır. Çalışma grubu, 2024-2025 eğitim-öğretim yarıyılında Mersin merkez ilçelerindeki resmi ortaokul ve liselerde çalışan 42 DKAB öğretmeninden oluşmaktadır. Görüşme formları ile toplanan veriler içerik analizi yöntemine göre analiz edilmiştir. Katılımcıların sorulara verdikleri cevaplar incelenmiş ve benzer özelliklere sahip kodlar bir araya getirilerek temalar ve alt temalar oluşturulmuştur. Bu çalışmada katılımcılar çoğunlukla öğretmen liderliğini, pedagojik liderlik alanıyla ilgili olan öğrenci öğrenmesini sağlama, öğrenci başarısını artırma ve etik liderlik alanıyla ilgili olan rehberlik etme kavramlarıyla tanımlamışlardır. Araştırmaya katılan katılımcıların çoğu lider öğretmenlerin sahip olduğu “Değerlere bağlı (İlkeli)”, “Güvenilir” ve “Adil” kişilik özelliklerinin ve lider öğretmenlerin gösterdiği “Rol model olma”, “Söylem-davranış tutarlılığı” ve “Değer temelli rehberlik” davranışlarının öğretmen liderliğinin etik yönleri ilgili olduğunu ifade etmiştir. Katılımcılar tarafından sınıf yönetiminde sergilenmesi gereken etik liderlik rollerinin en çok sorumluluk duygusuyla hareket etme, adaletli olma, dürüst davranma ve kararlarında bireysel çıkarları düşünmeme şeklinde ifade edildiği görülmüştür. Araştırmaya katılan katılımcılar, sınıf yönetimi için en çok kullandıkları etik liderlik davranışlarının rol model olmakla ilgili olan ahlaki değerlere uygun davranışlar sergileme ve güvenilir davranışlar sergileme, adalet ve eşitlikçi yaklaşımla ilgili olan adil not verme ve değerlendirme, sorumluluk ve hesap verebilirlikle ilgili olan kararların sorumluluğunu üstlenme ve ahlaki ve değer temelli eğitimle ilgili olan öğrencilere ahlaki rehberlik sağlama davranışları olduğunu ifade etmişlerdir. Araştırmaya katılan katılımcılar, öğretmenlerin etik liderlik davranışlarının sınıf yönetimi üzerindeki etkisinin çoğunlukla sınıf yönetiminin sosyal ve duygusal boyutunda güven temelli sınıf oluşturma, sınıf yönetiminin davranış yönetimi boyutunda adil disiplin kuralları uygulama, sınıf yönetiminin iletişim boyutunda açık ve net iletişim kurma, sınıf yönetiminin değerler eğitimi boyutunda davranışlarla etik değerleri örnekleme ve psikolojik boyutta özgüven ve özsaygıyı destekleme ve bireysel farklılıkları gözetme alanlarıyla ilgili oluğunu ifade etmiştir. Araştırmaya katılan katılımcılar öğretmenlerin etik liderlik davranışlarının sınıf yönetimi üzerindeki etkisinin sonuçlarının en fazla öğrenci öğrenmesinin artması, öğretmenlerin iş doyumun artması, okul örgütüne güvenin artması ve veli-öğretmen iletişimin güçlenmesi ile ilgili olduğunu ifade etmişlerdir. Araştırma bulgularına dayanarak, öğretmenlerin sınıf yönetiminde etik liderlik davranışlarını güçlendirmek için hizmet içi eğitim programlarına etik liderlik konusunun dahil edilmesi önerilmiştir.
Keywords : Din Eğitimi, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Etik Liderlik, Sınıf Yönetimi, Öğretmenler

ORIGINAL ARTICLE URL