Din Sosyolojisi Perspektifinden Duvarlar: Ayrışma ve Birleşme Arasında İnsanlar

Authors : Ömer Faruk Darende
Pages : 191-219
Doi:10.35209/ksuifd.1732189
View : 120 | Download : 230
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Din sosyolojisi, toplumsal yapıların şekillenmesinde dinin rolünü incelerken, fiziksel ve sembolik \\\"duvarların\\\" insan ilişkilerini nasıl düzenlediğini de analiz eder. Dolayısıyla, bu makalenin temel amacı, toplumsal yapıları şekillendiren fiziksel ve sembolik duvarların, ayrıştırıcı ve birleştirici işlevlerini din sosyolojisi perspektifinden analiz etmektir. Çalışma, dinin bu süreçteki ikili rolünü ortaya koymayı ve duvarların kutsal alanların oluşması ile toplumsal dışlamanın aracı haline nasıl geldiğini incelemeyi hedeflemektedir. Çalışmanın ana konusu, din, toplum ve mekân arasındaki ilişkidir. Özelde ise, duvar metaforu ve onun fiziksel tezahürleri üzerinden, duvarların korunma, kimlik inşası, sınır çizme ve ötekileştirme işlevleri, dini grupların kutsal mekânları sınırlandırmak ve aidiyeti pekiştirmek için duvarları nasıl kullandığıdır. Ayrıca, dini öğretilerin ve figürlerin duvarları aşan evrenselci söylemleri, dijital çağda yeni dini kimliklerin oluşması ve yeni sembolik duvarların inşası, dinin siyasi iktidar, ekonomik çıkar ve toplumsal kontrol için bir araç olarak kullanılması ele alınmaktadır. Din sosyolojisi disiplini çerçevesinde, nitel bir analiz yöntemi benimseyen bu çalışmada, tarihsel ve güncel örnekler üzerinden karşılaştırmalı bir okuma yapılarak, fiziksel ve sembolik duvarlar ile dini olgular arasındaki ilişki irdelenmektedir. Bu makale, küreselleşen dünyada giderek artan fiziksel ve zihinsel duvarlar karşısında dinin nasıl bir konum aldığını anlamak açısından kritik bir öneme sahiptir. Dini söylemlerin hem bölücü hem de birleştirici potansiyelini somut örneklerle tartışmaya açarak, güncel toplumsal sorunlara (İslamofobi, ırkçılık) ışık tutmaktadır. İnançlar, ibadetler, dini semboller, cemaatler ve hatta din adamları gibi dini olgular asıl dini ve manevi amaçları dışında, başka hedeflere ulaşmak için bir \\\"araç\\\" olarak kullanılmaktadır. Din, kendi özünde bulunan amaçlar için değil; siyasi iktidar, ekonomik çıkar, sosyal statü, toplumsal kontrol veya kişisel menfaat sağlamak gibi dünyevi hedefler için kullanılır hale gelir. Örneğin, Batı’da İslamofobi’nin yükselişi, Müslümanları \\\"öteki\\\" olarak konumlandıran sembolik duvarlar inşa eder. Buna karşılık, dinler arası diyalog projeleri, görünürde de olsa, duvarları yıkmaya yönelik çabalardır. Dolayısıyla, dinin araçsallaştırılması olgusunun mercek altına alınması, çalışmayı ayrıca önemli kılmaktadır. Makalenin vardığı temel sonuç, duvarların toplumsal yaşamda diyalektik bir role sahip olduğudur. Bir yanda din, duvarları kutsar, meşrulaştırır ve \\\"biz\\\" ile \\\"öteki\\\" ayrımını pekiştirerek ayrıştırıcı bir rol oynar. Öte yandan, evrensel değerleri, aşkın bir dayanışma etiğini ve diyaloğu merkezine alarak birleştirici potansiyelini yansıtır. Günümüzde din, her iki yönde de etkin bir şekilde değerlendirilmektedir. Bu nedenle, dinin hangi amaçla, nasıl bir söylemle kullanıldığını analiz etmek, çağdaş toplumsal dinamikleri anlamak için hayati önem taşımaktadır. Bu makale, dinin toplumsal yapılar üzerindeki ikili rolünü (hem birleştirici hem de ayrıştırıcı) derinlemesine analiz ederek, fiziksel ve sembolik duvarların toplumsal ilişkileri nasıl şekillendirdiğini daha iyi anlamamıza yardımcı olacaktır. Dinlerin hem toplumsal dışlamayı meşrulaştıran hem de evrensel bir dayanışma dili geliştiren potansiyeli üzerinden yapılan bu çalışma, dinin toplumdaki rolünü farklı boyutlarıyla incelemeyi mümkün kılacaktır. İslamofobi, dijital kutuplaşma, kimlik siyaseti ve dinin araçsallaştırılması gibi güncel olguları, sembolik duvar inşası çerçevesinde analiz ederek, din sosyolojisinin güncel meseleleri açıklama gücünü artıracaktır. Makale, dinin toplumsal ve kültürel sınırları nasıl oluşturduğunu, toplumsal hiyerarşileri nasıl pekiştirdiğini veya aşındırdığını gösteren tarihsel ve güncel örneklerle din sosyolojisine farklı bir bakış açısı sunacaktır. Böylece, dinin hem fiziksel hem de sembolik düzeyde sınırları inşa etme ve aşma kapasitesini anlayarak, toplumsal bütünleşme ve ayrışma süreçlerine dair yeni perspektifler geliştirilmesine katkı sağlanacaktır.
Keywords : Din Sosyolojisi, Duvarlar, Metaforik Engeller, Ötekileştirme, Kutsal Mekânlar, Kimlik

ORIGINAL ARTICLE URL