İslâm Hukukuna Göre Gulûl Suçu ve Cezai Yaptırımları

Authors : İbrahim Sizgen, Ömer Korkmaz
Pages : 21-40
Doi:10.35209/ksuifd.1734250
View : 202 | Download : 157
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Nitel araştırma yöntemi ve literatür taramasının esas alındığı bu çalışma, İslâm ceza hukuku literatüründe kamu malına yönelik en önemli suç tiplerinden biri olarak kabul edilen gulûl fiilini hem klasik fıkıh pers-pektifinden hem de çağdaş kamu hukuku ilkeleri bağlamında eleştirel bir yaklaşımla incelemeyi amaçla-maktadır. Tarihsel olarak savaş ganimetlerinden gizlice bir şeyler almak şeklinde tanımlanan bu kavra-mın, günümüzün karmaşık mali ve idari yapısı içinde ortaya çıkan yolsuzluk, zimmet ve irtikâp gibi suçla-rı açıklamakta ne ölçüde yeterli olduğu sorunsalı, bu araştırmanın temel hareket noktasını oluşturmakta-dır. Gulûl kavramının, hukuki bir fiilin ötesinde, ahlaki ve etik boyutlarıyla birlikte bir kamu hakkı ihlali olarak incelenmesi gerektiğini savunan bu çalışma İslâm hukukunun temel kaynakları olan Kur’ân-ı Kerîm, sahih hadisler ve temel muteber mezheplerin eserleri üzerinden sistematik bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Araştırmanın temel sorunsalı, İslâm hukukunun kamu malı ve kamu düzenine olan hassasiye-tini, değişen toplumsal ve hukuki şartlar altında nasıl bir hukuki ve ahlaki çerçeveye oturttuğunu ortaya koymaktır. Gulûl kavramı rüşvet, ihtilâs ve intihâb gibi benzer suçlardan ayrılarak, kendine özgü hukuki sınırları ve cezai hükümleri bağlamında kavramsal bir analize tabi tutulmuştur. Ayrıca çalışma, gulûl fiili-nin tarihsel bağlamdan günümüz kamu hukuku anlayışına doğru evrilen anlamını teorik bir zemine oturtmaktadır. Bu bağlamda çalışmada, gulûl suçunun dünyevî ve uhrevî cezalarına ilişkin mezhepler arasında ortaya çıkan ihtilaflar detaylı bir biçimde analiz edilmiştir. Özellikle Hanbelîlerin savunduğu \\\"eşyanın yakılması\\\" ve \\\"cenaze namazının devlet başkanı tarafından kıldırılmaması\\\" gibi ağır cezaların, cumhur-ı fukaha tarafından maslahat, denge ve orantılılık ilkeleri gereği reddedildiği gösterilmektedir. Bu, İslâm ceza hukukunun mutlakiyetçi değil, akılcı ve esnek bir yapıya sahip olduğunu kanıtlamayı amaçlamaktadır. Çalışmanın özgün katkılarından biri, gulûl kavramının çağdaş kamu yönetimi ve idare hukuku düzenlemeleriyle olan paralelliklerini gün yüzüne çıkarmasıdır. Kamu kaynaklarının israf edil-mesi, zimmete geçirilmesi ve yetkilerin kişisel çıkar amacıyla kötüye kullanılması gibi fiillerin, fıkıh termi-nolojisindeki gulûl suçu ile büyük ölçüde örtüştüğü vurgulanmıştır. Bu yaklaşım, gulûl\\\'ün sadece geçmişe ait bir mesele olmadığını, aynı zamanda kamu bilinci, etik sorumluluk ve hesap verilebilirlik noktasında günümüzde de geçerliliğini koruyan evrensel bir ilke olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, bu çerçeve-de hem İslâm hukuku literatürüne kavramsal bir katkı sunmayı hem de kamu malı hassasiyeti konusunda hukuki ve ahlaki bir farkındalık oluşturmayı hedeflemektedir.
Keywords : İslâm Hukuku, Kamu malı, Ganimet, Hırsızlık, Gulûl

ORIGINAL ARTICLE URL