Manastırlı Mehmet Rıfat’ın Hüsrev ü Şîrîn Tiyatrosu Üzerine Bir İnceleme

Authors : Duygu Bingöl Toptaş

Pages : 1377-1387

View : 73 | Download : 84

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Manastırlı Mehmet Rıfat Tanzimat ve Meşrutiyet döneminde modern tiyatronun gelişiminde önemli bir role sahip yazarlar arasında yer almaktadır. Mehmet Rıfat’ın tiyatroculuğu, dönemin kültürel ve ideolojik atmosferiyle örtüşen, eğitici ve dönüştürücü bir tiyatro anlayışı üzerine kuruludur. Tiyatrolarının çoğunda toplumsal ve ahlaki mesajlar vermeyi hedefleyen Mehmet Rıfat, genel itibariyle dramatik yapıda eserler ortaya koymuştur. Tiyatrolarının birçoğu sahnelenmiş olan yazarın, yalnızca edebi ve didaktik amaçlı eserler ortaya koyduğu da görülmektedir. Hem telif hem de tercüme yoluyla tiyatrolar kaleme alan yazarın on üç perdelik Hüsrev ü Şîrîn tiyatrosu, bu çalışmanın esasını oluşturmaktadır. Klasik bir mesnevi olan Hüsrev ü Şîrîn’in tiyatro türünde sunulması, yazarın geleneksel bir aşk hikâyesini modern formda yeniden canlandırmaya çalıştığını göstermektedir. Tiyatroda hem Nizâmî’nin mesnevisinden hem de Şeyhî’nin tercümesinden izler bulunmaktadır. Çalışmada Hüsrev ü Şîrîn tiyatrosunun şahıslar, zaman ve mekân bakımından incelemek, mesnevi olan Hüsrev ü Şîrîn ile benzer ve farklı yanları ortaya koymak ve Mehmet Rıfat’ın tiyatro anlayışına değinmek hedeflenmiştir. Tiyatronun aslından çevrilen diyaloglarla örnekler vererek incelenen Hüsrev ü Şîrîn’in, işlenen konu, dil ve üslup bakımından yazarın diğer tiyatrolarından ayrı bir noktada olduğunu göstermek, dönemin tiyatro anlayışında yerini belirlemek amaçlanmıştır.
Keywords : Manastırlı Mehmet Rıfat, Tanzimat Dönemi, modern tiyatro, Hüsrev ü Şîrîn, mesnevi

ORIGINAL ARTICLE URL