Mushaf Tarihi İçerisinde Endülüs İlim Havzası Mushaf Çalışmalarında Öne Çıkan Şahsiyetler ve Eserleri

Authors : Muazzam Yener

Pages : 1401-1417

View : 120 | Download : 118

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Hz. Osman zamanında teksir ettirilen Mushaflar emsâr bölgelerine gönderilmiştir. Emeviler dönemine gelindiğinde ise Müslümanların Kur’ân ihtiyaçlarını karşılamak üzere Hz. Osman’ın teksir ettirdiği Mushaflar temel alınarak yeniden çoğaltma faaliyetlerine gidilmiştir. Dönemin halifesi Abdülmelik b. Mervân’ın (öl. 86/705)destekleri ve Bağdat valisi el-Haccâc b. Yûsuf’un girişimleriyle gerçekleşen bu çalışmalar daha sonra bir gelenek hâline gelmiş, yönetime geçen halife veya valiler mushaf yazdırarak çeşitli beldelere göndermiştir. Hicrî birinci asırdan itibaren Medine başta olmak üzere Mekke, Basra, Kûfe ve Şâm gibi şehirlerde yoğunlaşan kıraat çalışmaları, çeşitli unsurların etkisiyle, ilk kıraat ekolleri buralarda ortaya çıkmış ve buna bağlı olarak kıraat imamlarının kıraat tercihleri yönündeki mushaflar gündeme gelmiştir. İlk kıraat ekolleri arasında sayılan ve ayrı bir yere sahip olan yedi kıraat imamlarının mushafları öne çıkmıştır. Araştırmanın amacı, tarih içerisinde mushafın Endülüs’e intikali sürecinde gelişen meseleleri ortaya koymaktır. Her ne kadar mushafların Endülüs bölgesine geç bir zamanda ulaştığı zikredilse de Kuzey Afrika’ya yapılan ilk fetihlerle birlikte bu bölgede yaygınlık kazandığı bilgisi önem kazanmıştır. Çalışmada, Endülüs’te kıraatlere ve mushaflara yönelik yapılan çalışmalarla birlikte Arap yazısı karakterinin geliştirilmesi konumuzu oluşturmuştur. Mushafların yazımı ve bu konuda öne çıkmış devlet ricalinden bahsedilirken Endülüs’te yazılan mushaflar ele alınmıştır. Araştırma esnasında temel kaynaklarla birlikte tez ve makalelerden yararlanılarak elde edilen bulgular değerlendirilmiştir.
Keywords : Kıraat, Mushaf Tarihi, Endülüs, Mushaf Hattı ve Âlimleri, İlim Havzası

ORIGINAL ARTICLE URL