Sema Kaygusuz’un “Bir Dolmuş Şoförünü Sevmiştim” Öyküsünde Toplumsal Cinsiyet Rolleri ve Kadın Kimliği

Authors : Ahmet Faruk Güler, Arif Özgen

Pages : 1339-1353

View : 311 | Download : 372

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Toplumsal cinsiyet, biyolojik bir gerçeklik olmanın ötesinde kültürel, tarihsel ve politik bir inşadır. Söz konusu bu inşa; iktidar ilişkileri, kadın ve erkek bedenlerine yüklenen anlamlar ve dayatılan roller ile yeniden tanımlanır. Toplumsal cinsiyetin bu çok katmanlı yapısı, bireylerin toplumsal hayattaki konumlarını belirlediği gibi edebî temsillerin kurgulanış biçimini de doğrudan etkiler. Türk edebiyatının önemli kadın yazarlarından Sema Kaygusuz’un “Bir Dolmuş Şoförünü Sevmiştim” adlı öyküsü, kadın anlatıcının iç monoloğuyla kurgulanmış bir metindir. Öyküde, kadın bedeninin kamusal alan içerisinde denetlenişi, eril tahakkümün meşrulaştırılması ve ataerkil söylemin bir iktidar aracına dönüştürülmesi gibi hususlar dikkatlere sunulur. Anlatıcı kadın, dolmuş şoförüne duyduğu platonik aşkın yanı sıra içselleştirdiği suçluluk duygusu ve toplumun ona biçtiği cinsiyet rolleri ile de yüzleşir. Bu bağlamda öykü, ataerkil düzenin kadınları nasıl tahakküm altında bir varoluşa mahkûm ettiğini göstermesi açısından dikkate değerdir. Bu çalışmanın amacı; toplumsal cinsiyet kuramları ekseninde, sosyoloji ve psikoloji disiplinlerinden de yararlanarak kadın kimliğini edebî bir temsil üzerinden incelemektir. Bu noktada kadın karakterin yaşadığı deneyimin yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal bir arka plana dayandırıldığı; edebî anlatı aracılığıyla toplumsal cinsiyet rollerinin nasıl görünür hâle getirildiği ve kadın karakterin iç dünyasından hareketle ataerkil toplum yapısının nasıl sorgulandığı ortaya konacaktır.
Keywords : Sema Kaygusuz, Toplumsal Cinsiyet Rolleri, Kadın Kimliği, Eril Tahakküm

ORIGINAL ARTICLE URL