Baraba Tatarlarının Altain Sain Süme Destanı Üzerine Bir İnceleme

Authors : Raşit Çöloğlu

Pages : 789-805

Doi:10.33437/ksusbd.1537857

View : 89 | Download : 56

Publication Date : 2025-08-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Baraba Tatarlarına ait bir destan olan Altain Sain Süme, Türk Dünyası destan geleneğinin pek çok motifini içermektedir. Makalenin giriş kısmında Altain Sain Süme Destanı hakkında genel bilgiler verilmiş, başka dillere yapılan çevirilerine ve hakkında yazılan incelemelere kısaca değinilmiştir. Birinci bölümünde destandaki motifler ele alınmıştır. Bu motiflerden bir kısmı şunlardır: Çocuksuzluk; erginleşme; kahramanın anne ve babası tarafından öldürülmek istenmesi; kahramanın ad alması; kahramanın kendine yoldaş olacak bir at bulması; kahraman ve atı arasındaki dostluk; uçabilen mitolojik bir at olan tulpar; kahramanın şekilde değiştirmesi; kahramanı öldürmek isteyen canavarlar (Yilbegen/Celbegen); kahramanın öldükten sonra dirilmesi; savaşçı bahadır kız. Bu bölümde Altain Sain Süme adı üzerine bir çözümleme denemesi de vardır. İkinci bölümde destanın Lord Raglan’ın “Geleneksel Kahraman Kalıbı”na göre incelemesi yapılmıştır. Lord Raglan’ın yirmi iki maddeden oluşan “Geleneksel Kahraman Kalıbı”ndan yalnızca beş tanesine büyük oranda uyduğu görülmüştür. Bu durum Altain Sain Süme Destanı’nın Lord Raglan’ın söz konusu kalıpları oluştururken dikkate aldığı Batı dünyasına ait anlatıların içeriği ile önemli derecede ayrıştığını göstermektedir. Üçüncü bölümde destan Axel Olrik’in “Halk Anlatılarının Epik Kuralları” bağlamında yapılan incelemesi yapılmıştır. Bu incelemede destanın yapı ve içerik olarak söz konusu yasalara büyük oranda uygun olduğu tespit edilmiştir. Makalede Karşılaştırmalı Metin Yöntemi kullanılmıştır.
Keywords : Sibirya Tatarları, destan, motif, Lord Raglan, Axel Olrik.

ORIGINAL ARTICLE URL