Türk Mizah Basınının Gelişimi ve Özellikleri Üzerine Tarihsel Bir Değerlendirme

Authors : Ömer Faruk Yücel

Pages : 1118-1138

Doi:10.33437/ksusbd.1550069

View : 108 | Download : 111

Publication Date : 2025-08-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Gülmece ve şaka anlamları ile bilinen mizah, belirli bir toplumun tarihî ve kültürel birikimiyle anlam kazanmaktadır. Mizah, tarihî süreçte toplumlar tarafından özellikle eleştirel düşünceyi yansıtmanın bir yolu olarak kullanılmıştır. İletişim araçları, bu yolu sağlamada etkili rol oynamıştır. Türk basını da mizah için böyle bir vasıta rolü görmüştür. Çalışmada Türk mizah basınının kronolojik olarak hangi aşamalardan geçtiği incelenmiş ve devrin şartları da göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Mizah basınına ilişkin veriler, literatür taraması ile elde edilmiş ve nitel araştırma tasarımlarından tarihsel analiz metodu yoluyla tahlil edilmiştir. Çalışmanın amacı Türk mizah basınının tarihî süreçte ne gibi işlevlere sahip olduğunu, hangi mizah türlerini kullandığını ve siyasî değişmelerle nasıl konumlandığını tespit etmektir. Türk mizah basını, eğlendirme ve güldürmenin yanı sıra tenkit/eleştiri işlevini de yerine getirmiştir. Fakat siyasî şartlara, basın-iktidar ilişkilerine ve devrin genel şartlarına bağlı bir gelişme göstermiştir. Mizah basını, toplumun ve devletin aksayan yönlerini kendine has üslubu ile ortaya koymaya çalışmıştır. Bununla birlikte muhtelif devirlerde yürürlüğe koyulan basın rejimleri ve hükümet tedbirleri mizah basınının bu işlevi gerçekleştirmesine engel olmuştur. Bu yüzden mizah basını bazı dönemlerde sansüre uğramış ve yurt dışında faaliyetini sürdürmüştür. Türk mizah basını, bu zorlukların yanı sıra siyasî kutuplaşmalardan da etkilenmiştir. Mizahın eleştiri gücü, farklı düşüncelerin temsil aracı olarak basında kullanılmaya çalışılmıştır.
Keywords : Mizah, Basın, Gazetecilik, Eleştiri, İletişim

ORIGINAL ARTICLE URL