İRAN'IN VEKALET SAVAŞLARI BAĞLAMINDA ORTADOĞU’DA GÜÇ DENGELERİ VE STRATEJİK YANSIMALAR

Authors : Nematollah Aghabalaei Fanid

Pages : 407-424

Doi:10.58658/kaypod.1767824

View : 140 | Download : 421

Publication Date : 2025-11-24

Article Type : Research Paper

Abstract :İran İslam Cumhuriyeti’nin vekâlet savaşları stratejisinin Ortadoğu’daki güç dengeleri üzerindeki etkilerini incelemektedir. 1979 İslam Devrimi’nden sonra şekillenen dış politikada, İran doğrudan askeri müdahaleler yerine Hizbullah, Hamas, Husiler ve Haşdi Şaabi gibi vekil aktörler aracılığıyla bölgesel nüfuzunu artırmayı hedeflemiştir. Araştırma, İran’ın bu gruplar üzerinden hem ideolojik söylemlerini yayma hem de jeopolitik çıkarlarını koruma çabalarını ele almaktadır. Çalışma, literatür taraması ve karşılaştırmalı vaka analizi yöntemleriyle yürütülmüş, Lübnan, Suriye, Irak ve Yemen’deki sahalar incelenmiştir. Bu bağlamda İran’ın mali, askeri ve siyasi destek mekanizmaları ile vekil güçlerin kapasite kazanımı değerlendirilmiştir. Bulgular, İran’ın vekil stratejisinin esnek ve çok boyutlu olduğunu göstermektedir. Hizbullah aracılığıyla İsrail’e karşı caydırıcılık sağlanmakta, Husiler üzerinden Kızıldeniz hattında stratejik denetim kurulmakta, Haşdi Şaabi Irak iç siyasetinde etki yaratmakta, Hamas ise Filistin meselesinde ideolojik meşruiyet sağlamaktadır. Bununla birlikte, ABD, İsrail, Suudi Arabistan ve Türkiye’nin tepkileri, stratejinin sürdürülebilirliğini zorlaştırmaktadır. Sonuç olarak, İran’ın vekâlet savaşları hem bölgesel güvenlik dengelerini dönüştürmekte hem de uluslararası siyasette tartışmalara yol açmaktadır. Ancak ekonomik maliyetler, toplumsal huzursuzluklar ve yaptırımlar nedeniyle strateji giderek daha kırılgan bir görünüm arz etmektedir.
Keywords : İran, Vekâlet Savaşları, Ortadoğu, Hizbullah, Husiler, Haşdi Şaabi, Hamas, Güç Dengesi

ORIGINAL ARTICLE URL