ALMANYA’NIN SOVYETLER BİRLİĞİ’NE SALDIRISI SIRASINDA TÜRK BÜYÜKELÇİLİĞİNİN DURUMU VE FAALİYETLERİ (1941-1943)

Authors : Nurettin Çakıcı

Pages : 397-416

Doi:10.31765/karen.1542781

View : 53 | Download : 31

Publication Date : 2024-12-05

Article Type : Research Paper

Abstract :İkinci Dünya Savaşı sürecinde Almanya’nın Sovyetler Birliği’ne saldırması bir yandan savaşın gidişatını ve kaderini derinden etkilemiş diğer yandan da Sovyet yetkililerini radikal kararlar almaya yöneltmiştir. Söz konusu kararlardan biri olan Büyükelçiliklerin Kuybişev’e taşınması kararı sadece Sovyet temsilcilerini değil aynı zamanda yabancı devletlerin Büyükelçiliklerini ve Büyükelçilerini de olumsuz yönde etkilemiştir. Almanya’nın Sovyetler Birliği’ne karşı başlattığı Barbarossa Harekâtı ve akabindeki taarruzlar ile Moskova’nın istila tehlikesiyle karşı karşıya kalması nedeniyle 15 Ekim 1941 tarihinde alınan nakil kararı, Almanya’nın savaşı kazanacağına yönelik bir kanaatin belirmesine neden olmuştur. Ancak Sovyet ordularının direnişiyle Alman birlikleri geri püskürtülmüş ve taşınma kararının alınmasının üzerinden henüz iki yıl geçmeden Büyükelçilikler ve Kuybişev’e taşınmış olan bazı devlet organları tekrar Moskova’ya nakledilmiştir. Çalışmada, bahsi geçen süreçte Rusya’daki Türk Büyükelçiliği ve Türk Büyükelçilerinin durumu ve faaliyetleri ele alınmıştır. Devletler arasında ilişkilerin sürdürülmesi açısından yadsınamaz bir öneme sahip olan diplomasinin ve diplomasiye işlerlik kazandıran diplomatların bilhassa savaş zamanlarında yükümlülüklerinin ve karşılaştıkları zorlukların oldukça arttığı da bir gerçektir. Bu kapsamda bakıldığında, çalışmanın sınırları dâhilinde Rusya’da iki Büyükelçi ve bir maslahatgüzar görev yapmış ve sözü edilen diplomatlar gerek sosyal gerek iktisadi gerekse siyasi anlamda karşılaştıkları güçlükleri dile getirmiştir. Bunun yanında savaşın gidişatı ve siyasi konjonktüre yönelik değerlendirmeler de yapan diplomatlar, Kuybişev hakkında da önemli bilgilere yer vermiştir. Ağırlıklı olarak Türk Diplomatik Arşivinden yararlanılan çalışmada, Sovyetler Birliği temsilcilerinin Türkiye’nin savaşa dâhil edilmesi yönündeki baskılarına o dönemdeki Türk Büyükelçisi Cevat Açıkalın tarafından nasıl direnildiği de ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Keywords : İkinci Dünya Savaşı, Almanya, Sovyetler Birliği, Moskova Kuybişev, Türk Büyükelçiliği

ORIGINAL ARTICLE URL