Yaşam Döngüsü Değerlendirmesinde Bir Etki Kategorisi Olarak Abiyotik Kaynak Tükenmesi: Kavramsal Bir Derleme

Authors : Ayşenur Çolak, Semra Çoruh

Pages : 1713-1729

Doi:10.31466/kfbd.1760000

View : 77 | Download : 109

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Yaşam döngüsü değerlendirmesi (YDD), ürün ve hizmetlerin çevresel etkilerini bütüncül bir yaklaşımla analiz etmeye olanak tanıyan önemli bir yöntemdir. YDD’nin etki değerlendirme aşamasında yer alan abiyotik kaynak tükenmesi kategorisi, yenilenemeyen doğal kaynakların sınırlılığına dikkat çekerek sürdürülebilir kaynak yönetimi açısından kritik bilgiler sunar. Ancak mevcut çalışmalar, bu kategorinin çoğu zaman ikincil önemde bir çıktı olarak raporlandığını, nadiren yorumlandığını ve karar destek süreçlerine entegre edilmediğini ortaya koymaktadır. Ayrıca karakterizasyon modelleri arasındaki farklılıklar, yerel veri eksiklikleri ve kritik hammaddelere yönelik vaka çalışmalarının yetersizliği bu kategorinin güvenilirliğini ve uygulanabilirliğini sınırlamaktadır. Bu derleme çalışması, abiyotik tükenme kategorisinin kavramsal çerçevesini ve metodolojik altyapısını inceleyerek mevcut sınırlılıkları ve araştırma boşluklarını ortaya koymaktadır. Çalışma, model harmonizasyonu, yerel veri tabanlarının geliştirilmesi, kritik hammadde odaklı analizlerin artırılması ve politika entegrasyonunun güçlendirilmesi gibi öneriler sunarak bu kategorinin yalnızca teknik bir gösterge olmaktan çıkarılıp, kaynak güvenliği ve sürdürülebilirlik stratejileri için etkin bir karar destek aracı hâline gelmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Keywords : Yaşam döngü değerlendirmesi, Çevresel etki değerlendirmesi, Abiyotik kaynak tükenmesi, Sürdürülebilir kaynak yönetimi

ORIGINAL ARTICLE URL