Türkiye’de Fen Bilimleri Eğitimi Alanında Eleştirel Düşünme Konusu İle İlgili Yapılan Lisansüstü Tez Çalışmalarının Doküman Analizi

Authors : Ahmet Said Özkan, Mustafa Yazıcı

Pages : 168-188

Doi:10.58638/kebd.1800422

View : 109 | Download : 142

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Review Paper

Abstract :Eğitimde doğru ve objektif bir bakış açısı kazanmak için gerekli olan bilişsel becerilerin geliştirilmesi amacıyla, eleştirel düşünme becerilerinin akademik programların temel hedefi olması gerekmektedir. Eleştirel düşünme, özellikle fen bilimleri eğitimi sürecinde yalnızca bir seçenek değil; eğitimin temel bir bileşeni olması gerekmektedir. Bu nedenle bu araştırmanın amacı, fen eğitimi alanında 2015-2025 yılları arasında Ulusal Tez Merkezi’nde erişime açık olan eleştirel düşünme becerisi ile ilgili lisansüstü tezlerin analiz edilmesidir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden tarama modeli benimsenmiş ve doküman analizi yöntemiyle araştırma kapsamındaki tezler incelenmiştir. Toplam 29 lisansüstü tez; yayın yılı, tür, amaç, çalışma grubu, konu, süre, kullanılan öğretim yöntem ve teknikleri, araştırma deseni, veri toplama araçları, veri analiz yöntemleri, güvenirlik ve geçerlik çalışmaları, bulgular ve sonuçlar açısından analiz edilmiştir. Elde edilen veriler, belirlenen temalar doğrultusunda içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir. Analizi yapılan çalışmalarda araştırmacıların en fazla tercih ettikleri araştırma yöntem ve deseninin, karma araştırma yöntemlerinden sıralı açıklayıcı tasarım olduğu görülmektedir. Çalışmaların veri toplama araçlarının, veri analiz yöntemlerinin ve güvenirlik-geçerlilik araçlarının amaçlara uygun olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Çalışmalarda en fazla araştırılan; eleştirel düşünme becerisinin fen bilimlerine yönelik tutum ve fen bilimleri dersi başarısı üzerindeki etkisi olduğu görülmektedir. Çalışmalarda deney gruplarının uygulama öncesi ve sonrası verileri karşılaştırıldığında %75,00 oranla eleştirel düşünme becerisinin uygulama sonrası daha başarılı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca deney ve kontrol gruplarının uygulama sonrası verileri karşılaştırıldığında %74 oranla eleştirel düşünme becerisi düzeyi deney gruplarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Keywords : Fen bilimleri eğitimi, eleştirel düşünme, doküman analizi

ORIGINAL ARTICLE URL