İSLÂM SANATINDA FİGÜRLÜ TASVİRE YAKLAŞIM: SOYUT ESTETİK ANLAYIŞININ OLUŞUMU

Authors : Hatice Engin

Pages : 205-226

Doi:10.56448/ataddergi.1822168

View : 114 | Download : 190

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İslâm sanatında figürlü tasvir ve soyutlama estetik, kültürel ve tarihsel açıdan önemli bir araştırma alanını oluşturmaktadır. İnsan ve hayvan figürlerine getirilen sınırlamalar (figür yasağı), İslâm sanatının gelişiminde belirleyici bir rol oynamıştır. Bu yasak, putperestliğe karşı bir duruş sergilemek ve Allah’ın birliğini vurgulamak amacıyla sanatçıları soyut, stilize ve sembolik anlatım biçimlerini geliştirmeye yönlendirmiştir. Ancak figür yasağı, kısıtlayıcı bir unsur olmanın ötesinde yaratıcılığı tetikleyen bir etken olarak işlev görmüş ve sanatçılara özgün estetik çözümler geliştirme olanağı sağlamıştır. Tarihsel süreçte, Emeviler’den Osmanlı’ya kadar uzanan dönemde mimari yapılar, el yazmaları, seramik ve tekstil eserlerinde düzen, ritim, simetri ve motif tekrarları estetik anlayışın temelini oluşturmuştur. Geometrik desenler, bitkisel motifler, hat sanatı ve stilize süslemeler, figür yasağının etkisiyle ön plana çıkmış ve İslâm sanatında kendine özgü bir görsel dilin oluşmasına katkıda bulunmuştur. Motiflerin tekrarı ve stilizasyon, görsel uyumu güçlendirmekle kalmamış aynı zamanda eserlerin kültürel, sembolik ve kavramsal boyutlarını derinleştirmiştir.Bu araştırma, figür yasağı ve soyutlama arasındaki etkileşimi, tarihsel bir perspektifle incelemeyi hedeflemektedir. Çalışma, figürlü tasvir ile soyutlama arasındaki dönüşümü, estetik düzeni, motif kullanımını ve sembolik anlatımı ortaya koyarak İslâm sanatının görsel ve kavramsal boyutlarının anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Böylece söz konusu çalışma, tarihsel süreç içerisinde figür yasağı ve soyutlamanın etkisiyle gelişen estetik anlayışı ve kültürel zenginliği daha kapsamlı ve bütüncül bir biçimde yorumlayabilmeyi amaçlamaktadır.
Keywords : İslam Sanatı, Estetik, Aniconic, düzen, ritim

ORIGINAL ARTICLE URL