ALLINGHAM SANDMO MODELİ BAĞLAMINDA TÜRK VERGİ SİSTEMİNDE VERGİ DENETİM ORANLARININ TESPİT EDİLEN MATRAH FARKLILIKLARINA ETKİSİ: 1991-2022 DÖNEMİ

Authors : İhsan Cemil Demir, Neslihan Çalışkan

Pages : 1345-1363

Doi:10.18493/kmusekad.1564556

View : 101 | Download : 164

Publication Date : 2025-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada 1991-2022 dönemi için Türkiye örnekleminde vergi denetimleri ile tespit edilen matrah farklılıkları, kişi başına düşen GSYH ve vergi denetim oranı arasındaki ilişki araştırılmıştır. Bu amaçla kurulan modelde bağımlı değişken olarak vergi denetimleri neticesinde tespit edilen matrah farklılıkları, bağımsız değişkenler olarak kişi başına düşen GSYH ve vergi denetim oranları kullanılmıştır. Uygulanan ARDL ve A-ARDL sınır testi yaklaşımlarından elde edilen bulgulara göre uzun dönemde vergi denetimleri ile tespit edilen matrah farklılıkları, kişi başına düşen GSYH ve vergi denetim oranı arasında eşbütünleşme ilişkisi bulunmaktadır. Kişi başına düşen GSYH %1 arttığında tespit edilen matrah farkı %2,5, denetim oranı %1 arttığında tespit edilen matrah farkı %0,72 artmaktadır. Bu sonuçlardan hareketle kişilerin gelirleri ve vergi denetim oranları arttıkça beyan dışı bırakılan gelirleri veya kaçırılan vergi miktarı artmaktadır. Dolayısıyla Türkiye örneklemi için 1991-2022 döneminde Allingham-Sandmo modelini destekler nitelikli bulgulara rastlanılmamıştır.
Keywords : Allingham-Sandmo Modeli, Vergi Denetim Oranı, Matrah Farklılıkları, Kişi Başına Düşen GSYH, ARDL

ORIGINAL ARTICLE URL