Dilbilimci Muhammed Mîrek et-Tâşkendî: Biyografisi ve Eserleri

İmam Muhammed Mîrek et-Taşkendî (ö. 980/1613), hicri X. yüzyılın önde gelen belagat âlimlerinden biridir. Müellif Taşkendî, birçok ilim dalında eser kaleme almıştır. Onun meşhur olan en önemli çalışması, ünlü âlim Ebû İshâk İsâmüddîn İbrâhîm b. Muhammed b. Arabşâh el-İsferâyînî’nin (ö. 945/1538) Mizânü’l-Edeb adlı eserine yaptığı şerhidir. Taşkendî, ilim dünyasında önemli bir âlim olmasının yanında kaleme aldığı şerhi de çok kıymetli bir eserdir. Ancak Taşkendî, buna rağmen pek tanınmamış; Arap ve Türk ilim dünyasında kendisi ve eserleri hakkında yeterli çalışma bulunamamıştır. Alana katkı sağlaması ve söz konusu eksikliğin giderilmesi amacıyla bu makalede, İmam Tâşkendî’nin hayatını ve Arap kültür mirasını çeşitli ilimlerde zenginleştiren çalışmaları kaleme alınmaktadır. Bu makale giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümü üç başlıkta incelenmekte: literatür değerlendirmesi, çalışmanın önemi ve amacı. Daha önce yapılan çalışmalar yeterli görülmediği için birinci bölümde Tâşkendî’nin hayatı ele alınmıştır. İkinci bölümde Taşkendî’nin ilmî kişiliği, üçüncü bölümdeyse eserleri ve eserlerinin özellikleri incelenmiştir. Ayrıca üçüncü bölümde müellifin ulaşabilinen eserleri listelendirilerek bilim dünyasına olan etkisine ışık tutulmuştur. Makale; öneriler ve ulaşılan bulguları içeren sonuç bölümüyle sona ermektedir.