Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Dış Ticaret ve Ekonomik Dengeler: DAGs Yaklaşımı

Authors : Muhammed Benli, Mişanur Gökaydın

Pages : 642-660

Doi:10.21180/iibfdkastamonu.1622089

View : 110 | Download : 133

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, 1987-2023 döneminde Türkiye’de yenilenebilir enerji tüketiminin dış ticaret (ihracat ve ithalat) üzerindeki dolaylı etkilerini incelemektedir. Çalışmanın amacı kapsamında, yenilenebilir enerji tüketimi, kişi başına GSYİH, ihracat, ithalat, doğrudan yabancı yatırımı ve döviz kuru değişkenleri arasındaki tümevarımlı nedensel çıkarım şablonları, Yönlendirilmiş Döngüsüz Graflar (Directed Acyclic Graphs – DAGs) metodu kullanılarak incelenmiştir. Mevcut çalışma, literatürdeki çalışmalardan farklı olarak dış ticaret, yenilenebilir enerji tüketimi ve diğer değişkenler arasındaki ilişkilere dair hiçbir önsel varsayımda bulunmamakta; bunun yerine, bu değişkenler arasındaki nedensel yapıyı belirlemek için tümevarımsal bir yönlendirilmiş döngüsüz graf kullanmaktadır. Analizlerden elde edilen bulgular, yenilenebilir enerji tüketiminin kişi başına düşen gelirler üzerinde pozitif bir etki yarattığını ve bu etkinin ihracat ve ithalatı dolaylı olarak etkilediğini ortaya koymaktadır. Ancak, yenilenebilir enerji yatırımlarının doğrudan yabancı yatırımlar üzerinde olumsuz bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Bu olumsuz etkinin, yenilenebilir enerji projelerinin büyük ölçüde yerli ve devlet destekli olması nedeniyle yabancı yatırımcıların ilgisini sınırladığı düşünülebilir. Ayrıca, döviz kuru değişimlerinin ihracat ve kişi başına gelirler üzerinde belirleyici bir rol oynadığı, yerel para birimindeki değer kayıplarının ihracatı artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, yenilenebilir enerji tüketiminin Türkiye’nin dış ticaret dengesi ve ekonomik büyümesi üzerinde dolaylı fakat önemli etkileri olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular ışığında, yenilenebilir enerji sektörüne yabancı yatırım çekilmesi, yerli teknoloji üretimi ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine uygun enerji politikalarının geliştirilmesi önerilmektedir.
Keywords : Yenilenebilir Enerji, Dış Ticaret, Yönlendirilmiş Döngüsüz Graflar

ORIGINAL ARTICLE URL