SOVYETLER BİRLİĞİ’NDE ATEİZM VE MEDYA: ALLAHSIZ DERGİSİ’NİN ROLÜ

Authors : Goshgar Baylarov

Pages : 0-0

View : 92 | Download : 105

Publication Date : 2026-02-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Sovyetler Birliği döneminde yayımlanan Allahsız dergisini inceleyerek ateizm propagandasının kapsamını, yöntemlerini ve ideolojik yönelimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Sovyet ideolojisinin temel unsurlarından biri olan bilimsel ateizm, 1920’li yıllardan itibaren yalnızca felsefi bir yaklaşım olarak kalmamış, aynı zamanda devletin resmî politikası hâline gelmiştir. Bu süreçte basın, din karşıtı düşüncelerin yaygınlaştırılmasında en etkili araçlardan biri olarak işlev görmüştür. Allahsız dergisi, Mübariz Allahsızlar İttifakı’nın yayın organı olarak hem ideolojik hem de kurumsal bir rol üstlenmiştir. Çalışmada öncelikle propaganda kavramının tarihsel gelişimi ve basının bu süreçteki işlevi kuramsal bir çerçevede ele alınmıştır. Ardından dergide yer alan yazılar, karikatürler, afişler ve diğer görsel materyaller içerik analizi yöntemiyle incelenmiş; tematik kodlama yaklaşımıyla sınıflandırılmış ve SPSS programı aracılığıyla nicel olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, Allahsız dergisinin dinî inancı gericilikle özdeşleştirirken bilimi, ilerlemeyi ve Sovyet ideolojisini yücelten sistematik bir söylem inşa ettiğini göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, totaliter rejimlerde medya, ideoloji ve din karşıtı propagandanın nasıl kurumsallaştığını ve toplumsal dönüşüm aracı olarak nasıl kullanıldığını tarihsel bağlam içinde açıklamaktadır.
Keywords : Propaganda, Ateizm, Sovyetler Birliği, Mübariz Allahsızlar İttifakı, Allahsız dergisi

ORIGINAL ARTICLE URL