II. Katerina’nın Güney Kafkasya’da Ermeni Devleti Kurma Politikası (Rusya Arşiv Kaynakları Işığında)

Authors : Guntekin Najafli

Pages : 513-540

Doi:10.46868/atdd.2024.669

View : 97 | Download : 783

Publication Date : 2024-04-02

Article Type : Research Paper

Abstract :Hindistan ve Yakın Doğu’yu işgal etmek arzusunda olan Çarlık Rusyası, Osmanlı, İran ve Azerbaycan sınır kavşağında tampon bir Ermeni Devleti kurmayı ve buradan askerî üs olarak istifade edebilmeyi amaçlamıştır. I. Petro (1682-1725) devrinden itibaren başlayan bu siyaset XVIII. asrın ikinci yarısında, Çariçe II. Katerina’nın hâkimiyeti döneminde (1762-1796) daha da etkili bir şekilde takip edilmeye başlanmıştır.1779 yılının sonlarında II. Katerina’nın sarayında Rus kuvvetlerinin Güney Kafkasya askerî harekât planı kabul edilmiştir. 1783 yılında Rusya devlet adamları ile Rusya Ermeni başpiskoposu Argutinski arasında, Osmanlı Devleti ile İran sınırlarının kesiştiği topraklarda Ermeni Devleti kurmak için görüşmeler yapılmış ve Ermeni-Rus antlaşması layihası hazırlanmıştır. Rusya yöneticileri bu amaç doğrultusunda1784 yılı başlarında Merkezi İran’ı ele geçiren Ali Murad Han ile ittifak yapmışlardır. Bu ittifak kapsamında hem Azerbaycan ve hem de Osmanlı Devleti’nin Doğu Anadolu topraklarını kendi aralarında paylaşarak, bu bölgede bir Ermeni Devleti kurmayı planlamışlardır.1787’de Burnoşov’un komuta ettiği Rus ve Gürcü kuvvetleri ile Karabağ’ın Hıristiyan Meliklerinin kuvvetleri birleşerek Karabağ Hanlığı’na karşı haçlı yürüyüşüne başlasalar da bu yürüyüş başarılı olamamıştır. Ancak daha sonraki yıllarda ve diğer Rus yöneticileri döneminde bu planın gerçekleşmesinden asla vazgeçilmemiştir.
Keywords : Azerbaycan, Çarlık Rusyası, Ararat ülkesi, Albanya Çarlığı, Ermeni Devleti

ORIGINAL ARTICLE URL