İngiliz Gizli Arşiv Telgraflarında İngilizlerin İran Meşhed Misyonu’nun Dünya Ülkelerine Yönelik Siyasi, İstihbarat ve Askerî Nitelikte Faaliyetleri (1918-1919)

Authors : Elchin Suleymanov

Pages : 2921-2932

Doi:10.46868/atdd.2024.799

View : 93 | Download : 80

Publication Date : 2024-11-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın amacı, İngiltere’nin İran Meşhed Askerî Misyonu’nu yönetmiş olan General Malleson tarafından yazılan gizli telgraflarda mahiyeti ve bunların dünya ülkelerinin siyasi hayatına etkisi ele alınmıştır. Bu bağlamda makalede General Malleson’un yürüttüğü istihbarat ve askerî faaliyetleri de değerlendirilmiştir. Çalışmada bahsî geçen misyonun 1918-1921 yıllarında faaliyet gösterdiği, 1918-1919 gizli arşiv telgrafları nitel araştırma doküman incelemesiyle araştırılmıştır. Çalışma sonucunda misyonun İngiltere, Hindistan Ofisiyle istişarede olduğu, Azerbaycan, Gürcistan, İran, Hindistan, Türkistan’a yönelik gizli siyasi, devrim, istihbarat ve askerî nitelikte faaliyetler sürdürdüğü ortaya çıkmıştır. Ayrıca çalışma sonucunda İngiltere Devleti içerisinde askerî misyon dışında faaliyetlerde bulunması dolayısıyla bütçe konusunda eleştirilirken, bununla mücadele eden, Osmanlı Devleti’nin başkenti İstanbul’dan dahi para yardımı alınması önerilerinin de yer aldığı görülmüştür. Bundan ziyade Jön Türk, Pan Turan, Pan İslamizm gibi Devrimlere yönelik de askerî misyon faaliyetlerde bulunması gizli telgraf metinlerinde yer almıştır. Katar Millî Kütüphanesi gizli dokümanlarının erişime açılmasından faydalanılarak yapılan bu çalışmanın tarih literatürüne de katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Keywords : İngiltere, General Malleson, Transkaspi, Türkistan, Meşhed

ORIGINAL ARTICLE URL