ابوسليمان جوزجانی و جایگاه او در فقه اسلامی
Authors : Muhammad Akram Hakim
Pages : 902-921
Doi:10.46868/atdd.2025.898
View : 114 | Download : 148
Publication Date : 2025-06-03
Article Type : Research Paper
Abstract :ابوسلیمان جوزجانی (۲۰۰ هـ.ق/۸۱۶ م) از مشاهیر فقهای احناف در قرن دوم هجری است که در میان علمایِ اعلام آن روزگار از نفوذ، شهرت و اعتبار ویژهای برخوردار بوده و با عناوین صدوق، پرهیزگار، فقیه رأی گرای (اهل نظر) حنفی و شاگرد امام محمد و ابو یوسف رحمها الله شناخته شده است. ابوسلیمان جوزجانی از یک سو برای شناخت صحیح مذهب حنفی که نمایانگر فقه اهل رأی است، تلاش کرد و از سوی دیگر، سعی کرد که اصول اساسی عقیده اهل سنت را که هنوز در حال نظامبندی بود، تثبیت کند. به همین دلیل، این مقاله تلاش دارد تا نخست به زندگی، استادان، شاگردان، آثار و شخصیت امام جوزجانی نزد علماء میپردازد و سپس به دو نکته اصلی؛ یعنی تعیین جایگاه امام جوزجانی در فقه حنفی و علم حدیث بپردازد. وجود احادیث متعدد در کتابهای حدیث حاصل تلاش راویانی است که با تلاشهای ویژه خود توانسته اند در این راستا نقش ویژهی ایفاءکنند. این نوشتار در پاسخ به این مسأله است که امام جوزجانی در جهت حفظ، نشر و انتقال فقه حنفی و احادیث نبوی، چه نقشی داشته است؟. در این مقاله از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده و معلومات براساس روش کتابخانهای گردآوری شده و با استفاده از کتابهای رجال، طبقات و کتب فقه احناف توضیحات داده شده است. نظر به ضرورت تحقیق، مقالۀ دستداشته شامل مقدمه، بدنه، نتیجه گیری و منابع میباشد. امام جوزجانی یک عالم اهل رأی و در مقابل کسانی که قرآن را مخلوق میدانند استادگی کرده و یکی از دو شخصی است که (راوی دیگر این کتاب اسماعیل بن توبه القزوینی است) راوی کتاب امام محمد رحمة الله علیه نیز میباشد. همچنین وی از مشایخ مشهور عصر خود علم فراگرفته و شاگردانی را نیز تربیه کرده است. شناخت صحیح نقش وی در انتقال تراث اسلامی به فقیهان کمک میکند تا بتوانند از روایاتی که با تحمل سختی های فراوان و از طرق معتبر نقل نموده در استنباط مسائل دینی بهره ببرند.Keywords : Abu Suleyman, Hanafi, Ahl al-Ra, Jawzjan, Baghdad, jurisprudence, and Islam.
ORIGINAL ARTICLE URL