Anadolu Selçuklu Dönemi Çinilerindeki Haşhaş Motifinin Çağdaş Türk Resmine Yansımaları

Authors : Mustafa Öztürk, Tahsin Samur

Pages : 782-798

Doi:10.46868/atdd.2025.955

View : 99 | Download : 123

Publication Date : 2025-07-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Sanat, sadece estetik bir ifade biçimi değil, aynı zamanda bir toplumun kültürel ve sembolik kodlarını taşıyan güçlü bir dil olarak tarihe izler bırakır. Anadolu Selçuklu Dönemi çini sanatında yer alan haşhaş motifi, yalnızca görsel bir süsleme değil, tarih boyunca bereket, güç ve sonsuzluğu simgeleyen derin anlamlar taşımaktadır. Haşhaş, tarih boyunca tıbbi, dini ve tarımsal alanlarda önemli bir yere sahip olmasının yanı sıra, sanat alanında da güçlü bir sembol olarak kullanılmıştır. Selçuklu dönemindeki haşhaş motifinin çini sanatında nasıl işlendiğini ortaya koymak ve bu motifin çağdaş Türk sanatına nasıl aktarıldığını belirlemek, araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Araştırmada, betimsel analiz yöntemi kullanılarak Selçuklu çinilerinde haşhaş motifinin kullanım biçimleri değerlendirilmiş, ikonografik çözümleme ile motifin sanat eserlerindeki yeri incelenmiştir. Çalışma kapsamında, Tamer Bilgiç, Filiz Ural, Yavuz Saraçoğlu, Mehmet Arpacık ve Özkan İpekçi gibi sanatçıların eserleri değerlendirilmeye alınmış ve sanatçıların eserlerindeki motiflerin geleneksel sanattan çağdaş sanata nasıl bir dönüşüm geçirdiği analiz edilmiştir. Sanatçıların eserlerinde haşhaş motifinin bazen doğrudan bitkisel bir form olarak, bazen de soyut ya da sembolik bir anlatım unsuru olarak ele alındığı görülmüştür. Sonuç olarak, haşhaş motifinin tarihsel ve kültürel bir köprü işlevi gördüğü, geleneksel mirasın korunması ve çağdaş sanatla bütünleşmesine katkı sağladığı ortaya konmuştur. Çalışma, sanat tarihine ve kültürel miras çalışmalarına katkı sunarak, bitkisel motiflerin sanattaki sürekliliğini vurgulamaktadır.
Keywords : Anadolu Selçuklu Çinileri, Motif, Haşhaş Motifi, Resim, Çağdaş Türk Resmi

ORIGINAL ARTICLE URL