Sovyet Özerkliğinin Kurulması’nda Türkistan Komitesi’nin Rolü (Nisan-Kasım 1917)

Authors : Erdem Yılmaz

Pages : 776-798

Doi:10.46868/atdd.2025.977

View : 79 | Download : 133

Publication Date : 2025-09-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkistan Komitesi (Türkkomite), Rusya İmparatorluğu’nun çöküşüyle Sovyetler Birliği’nin kuruluşu arasındaki geçiş sürecinde, Türkistan’nın yönetimsel ve siyasal yapısında kritik bir rol oynamıştır. 1917 Şubat Devrimi sonrasında Geçici Hükümet tarafından kurulan Komite, bölgedeki yerel halkın temsilini artırmayı ve yönetim süreçlerini modernleştirmeyi hedeflemiştir. Ancak, dönemin karmaşık siyasi atmosferi ve Taşkent Sovyeti ile yaşanan yoğun anlaşmazlıklar, bu hedeflere ulaşılmasını büyük ölçüde engellemiştir. Müslüman halkın siyasi katılımını sağlama çabaları yetersiz kalmış, bu durum yerel halkın ulusal bağımsızlık arayışlarını güçlendirmiştir. Özellikle Kokand Özerkliği girişimi, bu taleplerin açık bir yansımasıdır. Komite’nin faaliyetleri, Bolşeviklerin bölgedeki etkisinin artmasıyla giderek sınırlanmış ve Sovyetlerin merkeziyetçi politikalarının devreye girmesiyle işlevselliğini kaybetmiştir. Bu çalışma içerisinde, nitel araştırma yöntemlerinden tarihsel analiz yöntemiyle Komite’nin kuruluş süreci, faaliyetleri ve etkilerini incelenirken, birincil ve ikincil kaynaklardan yararlanmıştır. Bulgular, Komite’nin reform girişimlerinin zorluklarını, yerel halkın tepkilerini ve Sovyetleşme sürecine geçişteki etkilerini gözler önüne sermektedir. Sonuç olarak, Türkistan Komitesi’nin başarısızlıkları, Sovyet iktidarının Türkistan’da yerleşmesine zemin hazırlamış, ancak aynı zamanda bölgedeki yönetim reformlarının temellerini atmıştır. Bu bağlamda, Türkistan Komitesi’nin incelenmesi, Sovyetleşme süreci ile ulusal bağımsızlık talepleri arasındaki gerilimleri anlamak açısından kritik bir öneme sahiptir.
Keywords : Türkistan Komitesi, Taşkent Sovyeti, Kokand Özerkliği, Sovyetleşme süreci

ORIGINAL ARTICLE URL