Kudüs Hizbü’t-Tahrîri’l-İslâmî Lideri Muhammed Takiyyüddin en-Nebhanî’nin Başbakan Adnan Menderes’e Filistin Meselesi Hakkında Gönderdiği Rapor

Authors : Abdurrahman Yalçınkaya
Pages : 287-299
Doi:10.46868/atdd.2025.968
View : 180 | Download : 192
Publication Date : 2025-09-27
Article Type : Research Paper
Abstract :Hizbu’t-Tahrîri’l-İslâmî, 1953’te Muhammed Takiyyüddin en-Nebhanî tarafından Kudüs’te kuruldu. Parti halifeliğin ihyası, İslâm ülkelerinin ümmet bayrağı altında birleşmesi, Batının ekonomik, politik ve kültürel hâkimiyetinden kurtulması gibi fikirleri savunmuştur. Hizbu’t-Tahriri’l-İslâmî, tüm Filistin topraklarına sahip bağımsız bir Filistin devleti ve İsrail’in olmadığı bir Ortadoğu politikasını yürütmüştür. 1955’te ABD Dış İşleri Bakanı’nın Ortadoğu ve Filistin Meselesi hakkında yaptığı konuşma ve İngiltere Hükümeti’nin bu konudaki açıklamaları üzerine Muhammed Takiyyüddin en-Nebhanî tarafından bir mektup ve bir de rapor bazı İslâm ülkelerine gönderilmiştir. Mektubun ve raporun gönderildiği devletlerden biri de Türkiye’dir. Bu makalede, 15 Eylül 1955’te Kudüs Hizbu’t-Tahriri’l-İslâmî lideri Muhammed Takiyüddin en-Nebhanî’nin dönemin Başbakanı Adnan Menderes’e gönderdiği mektup ile Filistin Meselesi hakkındaki rapor incelenmiştir. Muhammed Takiyüddin en-Nebhanî mektubunda, ABD ve İngiltere’nin bilhassa Filistin Meselesi hakkındaki niyetlerinin tüm İslâm ülkeleri tarafından bilinmesi gerektiği için bu raporu gönderdiğini açıklamıştır. Takiyüddin en-Nebhanî’nin gönderdiği raporda ABD Dış İşleri Bakanı Dulless’in konuşması ve İngiltere Hükümeti’nin açıklamaları esas alınarak, bu iki ülkenin Ortadoğu ve Filistin hakkındaki planları detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Raporda Filistin Meselesi’nin önemini, Filistinli mültecilerin komşu Arap ülkelerinde iskânı, Filistin-İsrail arasındaki hudut sorunu, Arap Devletleri ve İsrail arasındaki güven meselesi ve Kudüs’ün statüsü, gibi konuların nasıl halledilmesi gerektiği konular ele alınmıştır.
Keywords : Filistin Meselesi, Hizbu’t-Tahriri’l-İslâmî, Siyonizm, Kudüs, Muhammed Takiyüddin en-Nebhanî

ORIGINAL ARTICLE URL