Kazvinî ve İbnü’l-Verdî’nin Kozmografya Eserlerinde Şifalı Bitkiler: Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Authors : Hayri Alkan

Pages : 909-928

Doi:10.46868/atdd.2025.980

View : 129 | Download : 183

Publication Date : 2025-09-27

Article Type : Research Paper

Abstract :13. yüzyıl İran coğrafyasının önemli isimlerinden biri olan Zekeriyyâ b. Mahmûd el-Kazvinî’nin (öl. 682/1283) ʿAcâibü’l-Mahlûkât ve Garâ’ibü’l-Mevcûdat ile 14. ve 15. yüzyıl Şam ve Filistin coğrafyasının önemli isimlerinden biri olan Ebû Hafs Sirâcüddin Ömer b. el-Verdî’nin (öl. 861/1457[?]) Harîdetü’l-ʿAcâʾib ve Ferîdetü’l-Garâʾib adlı coğrafya konulu eserleri, İslâm dünyasının en bilinen metinleri arasında yer almakta olup kozmografik bir anlayışla kaleme alınmıştır. Bu iki eserin ana içeriğini kozmografya ve coğrafya bilgileri oluşturmaktadır. Ayrıca biyoloji, astroloji, mineraloji, zooloji, jeoloji ile tarihî ve dinî bilgi türlerine de rastlanmaktadır. Eserlerin içerik çeşitliliği ve sunduğu bilgilerin geniş bir alana hitap etmesi, onları Ortaçağ tarihi ve tarihçiliği açısından önemli kaynaklar hâline getirmektedir. Kazvinî ve İbnü’l-Verdî’nin eserlerinde yer alan bitkiler bölümlerinde, bitkilerin anatomisi ve tedavi edici nitelikleri ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Bu bölümler, dönemin bitki bilimi ve halk hekimliği konusundaki bilgi birikimini yansıtması bakımından son derece değerlidir. Söz konusu eserlerde geçen bitkiler yalnızca doğal özellikleriyle değil, aynı zamanda insanlar üzerindeki etkileri, kullanım şekilleri ve hangi hastalıklara karşı tercih edildikleriyle birlikte sunulmuştur. Bu çalışmanın amacı, her iki eserde yer alan aynı bitki ve baharatların geçmişten günümüze hangi amaçlarla ve ne gibi yöntemlerle kullanıldığını ortaya koymaktır.
Keywords : Kazvinî, İbnü’l-Verdî, Bitkiler, Tıp

ORIGINAL ARTICLE URL