XIX. Yüzyılda Osmanlı Maliyesinde Mısır Vergisi: Dış Borçlar ve Malî Bağımlılık İlişkisi

Authors : Sevda Özkaya Sofu

Pages : 310-319

Doi:10.46868/atdd.2025.970

View : 50 | Download : 125

Publication Date : 2025-09-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, XIX. yüzyılda Osmanlı maliyesinde Mısır’dan düzenli olarak gönderilen yıllık verginin (haraç) malî, siyasî ve sembolik işlevlerini incelemektedir. 1841 tarihli Londra Antlaşması ile hukukî çerçevesi belirlenen bu ödeme, Osmanlı–Mısır ilişkilerinde yarı özerk eyalet modelinin en belirgin göstergelerinden biri olmuş, aynı zamanda imparatorluğun bütçe dengeleri açısından kritik bir gelir kalemini teşkil etmiştir. Osmanlı arşiv belgeleri (BOA), İngiliz Ulusal Arşiv kayıtları (TNA) ve dönemin basın kaynakları (The Times) kullanılarak yapılan analizde, Mısır vergisinin Tanzimat sonrası artan dış borçlanmalar sürecinde uluslararası finans piyasaları açısından güvence (collateral) olarak işlev gördüğü ortaya konulmaktadır. İngiltere’nin 1882’de Mısır’ı işgaliyle birlikte verginin tahsili ve kullanımı daha karmaşık bir hal almış, Osmanlı merkezî idaresi ile İngiliz malî denetimi arasındaki gerilim derinleşmiştir. Bu çalışma, Mısır vergisinin yalnızca bir malî gelir unsuru değil, aynı zamanda Osmanlı’nın dış borç politikaları, siyasal egemenliği ve uluslararası diplomasi içindeki konumunu şekillendiren stratejik bir araç olduğunu ileri sürmektedir. Sonuç olarak Mısır vergisi, XIX. yüzyıl Osmanlı maliyesinin dönüşümünü ve malî bağımlılık dinamiklerini anlamak için temel bir perspektif sunmaktadır.
Keywords : Osmanlı Maliyesi, Mısır Vergisi, Dış Borçlar, İngiliz İşgali, Malî Bağımlılık

ORIGINAL ARTICLE URL