Milliyetçilik, Çatışan Perspektifler ve Çok Katmanlı Bir Kuramın Olanaklılığı

Authors : Özgür Budak, Ulaş Kalay

Pages : 735-754

Doi:10.5281/zenodo.17992006

View : 56 | Download : 74

Publication Date : 2025-12-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Milliyetçilik denildiğinde genellikle akla “aynılık” ve “bütünlük” kavramları gelmektedir. Bunun nedeni, milliyetçilik literatürünün aynı kökenden gelen kimliğin “dağılmasını” engellemek amacıyla milliyetçiliği fetişleştiren (Gleichschaltung) bakış açıları üzerine inşa edilmiş olmasıdır. Bu yaklaşımlar milliyetçiliği, Fransız İhtilali sonrasında kurulan modern ulus-devlet çerçevesinde ele almakta ve onu “rasyonelleştirici” ve “tektipleştirici” özellikleriyle tanımlamaktadır. Ancak milliyetçilik bu yönleriyle sınırlı değildir; aynı zamanda ayrıştırıcı, farklılıkları bertaraf eden ve sınıfsal hegemonya üreten yapısal özelliklere de sahiptir. Ne var ki milliyetçiliği yalnızca ulus-devletin kuruluş süreci veya sonucu ile ilişkilendiren yaklaşımlar, onun bu çağdaş rollerini büyük ölçüde görmezden gelmektedir. Bu makalede, öncelikle milliyetçiliği tek bir ideal tip olarak ele alan kuramsal yaklaşımların çelişkileri tartışılmakta ve milliyetçiliğin göz ardı edilen işlevleri açıklanmaktadır. Çalışmanın ikinci vurgusu ise milliyetçiliğin tarihsel süreç içerisinde kesinlikle çizgisel bir gelişim izlemediğine yöneliktir. Bu doğrultuda, siyasal ve dinsel grupların belirli dönemlerde güçlü bir devlet aygıtı etrafında neden “ulus” biçimini aldıkları ele alınırken, milliyetçiliğin tek bir ideal tipe indirgenemeyeceği; aksine toplulukların örgütlenme biçimleriyle bağlantılı olarak farklı şekillerde ortaya çıktığı savunulmaktadır.
Keywords : Milliyetçilik, Ulus, Etnik Kimlik, Irkçılık, Eleştirel Yaklaşım

ORIGINAL ARTICLE URL