EOKA’ya Karşı Güvenlik Mimarisi: Örgütün Ortaya Çıkışı ve İngiltere’nin 1956 Kıbrıs Harekât Doktrini Üzerine Bir Analiz

Authors : Orhan Turan

Pages : 558-579

Doi:10.5281/zenodo.18097851

View : 19 | Download : 21

Publication Date : 2025-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Kıbrıs’ta 1878’de başlayan Britanya idaresi altında Enosis talebinin siyasal alanı nasıl şekillendirdiğini ve 1950’lerde EOKA’nın ortaya çıkışıyla bu talebin silahlı bir ayaklanmaya dönüşümünü Kıbrıs ve İngiliz arşiv belgeleri ışığında incelemektedir. Makarios’un öncülüğünde 1951’de kurulan PEON’un, General Georgios Grivas’ın etkisiyle 1955’te EOKA’nın çekirdeğine dönüşmesi; örgütün sabotaj, suikast ve psikolojik harp yöntemleriyle kamu otoritesini zayıflatması; liseler üzerinden devşirme faaliyetleri ve anti-komünist söylemle Rum toplumu içinde kutuplaşma yaratması çalışmanın temel bulgularını oluşturmaktadır. Britanya’nın tepkisi, 26 Kasım 1955’te ilan edilen olağanüstü hâl ve eşzamanlı anayasal müzakere girişimleri olmuştur. Ancak güvenlik, af ve temsil konularında uzlaşı sağlanamamış; Mart 1956’da Makarios’un sürgünüyle askeri çizgi belirginleşmiştir. Çalışma, güvenlikçi önlemlerin sınırlı etkisine karşı kalıcı çözümün siyasal uzlaşıda yattığını ortaya koymaktadır.
Keywords : Britanya, Harding Raporu, Olağanüstü Hâl, Enosis, Kıbrıs, EOKA

ORIGINAL ARTICLE URL