Antik Çağlardan Weberyen Bürokrasiye: Bürokratik Rasyonelleşmenin Tarihsel Temelleri

Authors : Fatmanur Aksöz

Pages : 180-196

Doi:10.5281/zenodo.18096505

View : 40 | Download : 53

Publication Date : 2025-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, bürokrasinin tarihsel gelişimini Weber öncesi dönemden başlayarak incelemekte ve modern bürokrasinin ortaya çıkışına zemin hazırlayan sosyo-ekonomik dönüşümleri tarihsel süreklilik içinde ele almaktadır. İlkel topluluklardan itibaren düzen ve istikrar ihtiyacına yanıt olarak ortaya çıkan bürokratik yapılanmalar, Antik Mısır ve Çin’de merkezî otoriteyi güçlendiren bir araç, Roma’da ise hukuk ve idari yapılanmanın kurumsal temeli olmuştur. Orta Çağ’da devlet bürokrasisi zayıflasa da, kilise örgütlenmesi idari sürekliliği sağlamıştır. Feodal düzenin çözülmesi, ulus-devletlerin doğuşu, Fransız İhtilali’nin hukuka dayalı eşitlik anlayışı ve sanayileşme süreciyle bürokrasi yeni bir biçim kazanmıştır. Weber, bu tarihsel birikim üzerine rasyonel-legal temellere dayalı modern bürokrasi modelini geliştirmiştir. Dolayısıyla bürokrasi, yalnızca Weber’e özgü bir kavram değil; tarih boyunca farklı biçimlerde var olmuş, toplumsal ve ekonomik koşullara göre yeniden şekillenmiş bir olgudur. Sonuç olarak çalışma bürokrasiyi kökleri antik çağlara uzanan, sosyo-ekonomik koşullara yanıt veren ve toplumsal düzenin sürekliliğini sağlayan evrimsel bir kurumsallaşma biçimi olarak ele almaktadır.
Keywords : Bürokrasi, Weberyen Bürokrasi, Rasyonelleşme, Tarihsel Temeller, Sosyo-Ekonomik Dinamikler

ORIGINAL ARTICLE URL