Modernliğin Eşiğinde Ulusun Ruhunu Aramak: Ziya Gökalp’in İktisadi Türkçülük Yaklaşımı ve Batı Düşünündeki Kökenleri

Authors : Kemal Bozkaya, Ayhan Vergili

Pages : 733-751

Doi:10.5281/zenodo.18098146

View : 110 | Download : 52

Publication Date : 2025-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Bir ulusun kolektif kalkınmasının en önemli aşaması, kendine özgü bir ekonomi modeli oluşturmasına bağlıdır. Aklın toplumsal birliğini de ifade eden bu model, felsefi ve sosyolojik analizlerin kapsayıcılığıyla öne çıkar. Birinci Dünya Savaşı sonrasında ulusların kaderini belirleyen iktisat politikaları, kültürel ve ekonomik sermayeyi birlikte düşünerek ideal bir temel üzerine inşa edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda çalışmanın odağındaki Ziya Gökalp’in iktisadi Türkçülük fikri, yalnızca ekonomik bir program değil, aynı zamanda ahlaki ve kültürel bir millet projesi olarak ele alınmaktadır. Ancak Gökalp’in Türk ulusunun iktisadi yaşamına dair toplumu aydınlatma çabasını yansıtan bu politikalar, felsefi ve sosyolojik açıdan ayrıntılı açıklamaya muhtaçtır. Bu nedenle makalede Durkheim’ın pozitivist sosyolojisi, Comte’un toplum mühendisliği, Herder’in kültür vurgusu ve Fichte’nin eğitime ve iktisadi bağımsızlığa dair görüşleri, Gökalp’in düşünce tarzı süzgecinden geçirilerek birey, toplum, ortak tarih, ulus ruhu ve kolektif bilinç bağlamında teleolojik olarak analiz edilecektir. Böylece özgün bir melez model olan iktisadi Türkçülüğün felsefi ve sosyolojik arka planı açıkça netleştirilecektir.
Keywords : Ziya Gökalp, Türkçülük, İktisadi Türkçülük, Felsefi Türkçülük

ORIGINAL ARTICLE URL