Şerafettin Tevfik Tertemiz ve Kendiliğinden Üreme

Authors : Murat Öner, İnan Kalaycıoğulları

Pages : 418-456

Doi:10.20981/kaygi.1587188

View : 50 | Download : 27

Publication Date : 2025-03-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Kendiliğinden üreme düşüncesinin kökleri, milattan önce 6. yüzyıla kadar gitmekle beraber bu konuda ilk ciddi açıklama Aristoteles tarafından yapılmıştır. Kendiliğinden üreme ile canlı oluşabileceğini savunan Aristoteles’in ardından farklı dönemlerde çeşitli epistemik topluluklar, bu düşünceyi kendi lehlerine kullanmaya çalışmıştır. Mikroskobun icadı sonrası hassas gözlem yapma imkanlarının doğmasına ve bununla bağlantılı yeni gelişmelerin ortaya çıkmasına rağmen bu düşünce, yakın bir döneme kadar varlığını bazı çevrelerde sürdürmüştür. Yapmış olduğu deneyler sonrasında Pasteur, bu tartışmalara son noktayı koymuştur. Her dönem farklı epistemik topluluklarda farklı amaçlar ile desteklenen bu düşünce ve yansımaları, Osmanlıların da ilgisini çekmiş, Osmanlıların son yüzyılda yetiştirdiği hekimler arasında yer alan Şerafettin Tevfik Tertemiz de hem döneminin anlayışını eleştirmesi hem de bir doktor olarak hijyene önem vermesi nedeniyle kendiliğinden üreme konusunu önce bir konferansta tartışmış, sonra tefrika olarak bir dergide yayımlamış, daha sonra da Tenâsül Bi-Nefsihi Nazariyyeleri adlı kitapta ele almıştır. Biz bu çalışmada, Şerafettin Tevfik Tertemiz’in konu hakkındaki düşüncelerini daha iyi değerlendirebilmek için önce kendiliğinden üreme düşüncesinin kısa bir tarihçesini vereceğiz, ardından hayatı ve bilimsel kimliği üzerine bazı bilgileri paylaşacağız ve son olarak da Tenâsül Bi-Nefsihi Nazariyyeleri adlı eserini çeşitli yönleriyle tartışacağız.
Keywords : Şerafettin Tevfik Tertemiz, Kendiliğinden üreme, Abiogenesis, Biogenesis, Biyoloji tarihi

ORIGINAL ARTICLE URL