Homerik Psukhē’den Platoncu Düalizme: Nietzsche’nin Aynasında Modern Öznenin Kökeni

Authors : Tonguç Seferoğlu, Erman Kaçar

Pages : 599-629

Doi:10.20981/kaygi.1617129

View : 113 | Download : 90

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Antik Çağ Yunan dünyasındaki ruh anlayışının Homeros’tan başlayıp Platon ve sonrasına kadar uzanan süreçte geçirdiği evreler felsefe tarihinin klasik meselelerinden biridir. Pek çok çalışma Platon’la birlikte Antik Çağ Yunan ruh anlayışında köklü bir dönüşüm yaşandığını ve bu dönüşümün etkilerinin Platon sonrası ortaya çıkan neredeyse bütün felsefe sistemlerini derinden etkilediğini göstermiştir. Bu bağlamda makalemizin amacı Homerik dünya görüşü ve Platoncu felsefenin karşıtlığını, Nietzsche’nin gözünden incelemek olacaktır. Bunu başarmak için ilk olarak Dodds-Snell tezi üzerinden Homeros’un İlayda epik şiirindeki ruh anlayışı incelenecektir. Dodds (1951) ve Snell (1953) Homeros’ta karşımıza çıkan ruh anlayışı üzerine yaptıkları çalışmalarda, psukhē’nin “canlı olmak” anlamına geldiğini göstermişler ve Platoncu psikolojideki anlamının aksine ruhu veya ruhun bir parçasını ne salt bilişsel ne de salt duyumsal olarak tanımlayan bir kavram bulunmadığını ortaya koymuşlardır. Daha sonra, Homerik dünyadan Platoncu düalizme geçişi anlamak için, Homeros ile Platon’un ruh anlayışındaki farklılıklar temel alınarak incelenecektir. Bulgularımız Homeros’ta psişik bir bütünlükten ve ruh-beden ayrımından bahsedemeyeceğimizi, Platon’un ise ruh-beden arasında ontolojik bir ayrım yaptığını ve ruhu kişi ile özdeşleştirdiğini göstermiştir. Tüm bunlardan hareketle, Nietzsche’nin Homerik ruh anlayışı ve Yunanlıların trajik çağında beden algısı üzerinden, Sokratesçi felsefe ve Platoncu psikolojiye yönelik eleştirilerinin geçerliliği sorgulanacaktır. Zira Nietzsche, Platon’un bedeni hor görmek suretiyle ruhu yücelterek trajik çağın kültürünün decadence’a, felsefenin ise adım adım nihilizme sürüklenmesine sebep olduğunu iddia etmektedir.
Keywords : Homeros, Platon, Psykhe, Düalizm, Nietzsche

ORIGINAL ARTICLE URL