Resimli Bağdat hanedan silsilenâmelerinin karakteristik özellikleri

Authors : Abdurrahim AYĞAN

Pages : 166-177

Doi:10.51177/kayusosder.816263

View : 34 | Download : 15

Publication Date : 2020-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Silsilenâmeler, Osmanlı minyatür sanatında tarih konulu eserler grubuna giren bir türdür. Bu eserlerde Âdem'den başlanarak, peygamberler, krallar ve sultanlar, aralarındaki soy ilişkisi gözetilerek daireler içerisinde temsil edilir. En sonda ise Osmanlı hanedanı bir dizi halinde sıralanır. Osman Gazi'den başlayan bu dizi, el yazmasının hazırlandığı dönemde saltanatı süren sultana kadar devam eder. Silsilenâmeler iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde dünya tarihinin kısa bir özeti sunulur, ikinci bölümde ise ilk insan Âdem'den başlayan ve Osmanlı hanedanının son üyesiyle son bulan bir şematik dizi yer alır. Resimsiz silsilenâmelerde dairelerin içerisine hükümdarların adları yazılır, resimli örneklerde ise madalyonlar içerisine portreleri çizilir. Silsilenâmeler iki farklı edebî geleneğin birleşimi olarak ele alınabilir. Öncelikle bu eserler, bir hanedanın soyunu ele alan bir şeceredir. Bunun yanı sıra, ilk insandan başlamak üzere çeşitli dönemleri, yazıldığı tarihe kadar anlatan bir dünya tarihi niteliği taşır. Silsilenâmeleri sanat tarihi açısından resimli ve resimsiz olmak üzere iki gruba ayırmak mümkündür. Farklı dönemlere ait birçok resimsiz Silsilenâme nüshası mevcuttur. Tespit edilen resimli nüshalar ise 13-14 civarındadır. Osmanlılarda resimli ilk örnekler Osmanlının Bağdat eyaletinde 16. yüzyıl sonlarında ortaya çıkmıştır. Çalışmamızda Bağdat’ta hazırlanmış resimli örnekleri, Topkapı Saray Müzesi Kütüphanesi’nde kayıtlı dört nüsha (TSMK H. 1324, TSMK H. 1591, TSMK A. 3110, TSMK H. 1624) ile Dublin Chester Beatty Library’de (CBL. T. 423) bulunan bir nüsha çerçevesinde inceleyeceğiz.
Keywords : Osmanlı soyağacı, Osmanlı minyatür sanatı, soyağacı, soy, İslam resim sanatı

ORIGINAL ARTICLE URL