Nesihte görüş ayrılıkları: Hükmün kaldırılmasının süresi sorunsalı

Authors : Hamza Sadan

Pages : 568-587

Doi:10.51177/kayusosder.1751169

View : 72 | Download : 142

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Review Paper

Abstract :Doğrudan ilişkili olduğu için daha çok tefsir ilmi çerçevesinde ele alınan nesih, İslamî ilimlerin pek çok alanını ilgilendiren temel konulardan biri olmuştur. Bu durum tarih boyunca nesih konusuna dair oldukça zengin bir literatürün oluşmasına ve çeşitliliğe zemin hazırlamıştır. Söz konusu çeşitlilik nesih kavramının farklı bakış açılarını barındırması ve tanımındaki unsurların tartışmaya açık olmasından kaynaklanmaktadır. Bu çalışma, genel olarak neshin kavramsal bileşenleri arasındaki görüş farklılıklarını ele almakta; özel olarak da neshin temel unsuru olan “hükmün kaldırılması” kavramı üzerinde yoğunlaşmaktadır. Araştırmada hükmün kaldırılmasının süresi bir problematik olarak değerlendirilmiş ve “nesih yalnızca hükmün tamamen ortadan kaldırılması mıdır, yoksa geçici olarak askıya alınan hükümler de nesih kapsamında mıdır?” sorusuna cevap aranmıştır. Nitel bir yöntem benimsenen çalışmada, yazılı kaynaklar üzerinden gerçekleştirilen literatür taraması sonucunda elde edilen veriler karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Araştırma, konunun tarihsel gelişimi dikkate alınarak farklı dönemler üzerinden yürütülmüştür. Sonuç olarak, neshin diğer unsurlarında olduğu gibi hükmün kaldırılmasının süresi konusunda da görüş birliği bulunmadığı tespit edilmiştir. Terim anlamı açısından nesih hükmün kalıcı (süresiz) olarak kaldırılması olarak anlaşılmış; ancak ilk dönem anlayışı ile Mâtürîdî’nin (ö. 333/944) görüşü bu tanımın dışında kalmış veya bazı farlılıklar taşımıştır. Nesih konusundaki bu kavramsal ve yorumsal farklılıklar dikkate alındığında, her bir müfessir için tek ve mutlak bir terimsel nesih anlayışının varsayılması isabetli görünmemektedir.
Keywords : Tefsir, Nesih, Nasih, Mensuh, Hükmün kaldırılması

ORIGINAL ARTICLE URL