Kurbana Dayatılmış Öz-Şüphe Ölçeği Türkçe Çeviri, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması ve İlgili Olguların İncelenmesi

Authors : Zihniye Okray, Beliz Köroğlu, Dilem Öke

Pages : 236-244

Doi:10.35365/ctjpp.25.3.02

View : 86 | Download : 81

Publication Date : 2025-09-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Kurbana dayatılmış öz-şüphe alanyazındaki adı ile gaslighting özellikle yakın ilişkilerde güç ve kontrol sağlamak için mağdur olan kimsenin kendi ruh sağlığını sorgulatacak bazı davranışlarda bulunan istismarcı tarafından uygulanan psikolojik şiddet türüdür. Türkçe alanyazında kurbana dayatılmış öz-şüpheyi dolaylı olarak ölçen ölçme araçları bulunurken bu konu ile ilgili olarak geliştirilen ya da uyarlanan bir ölçme aracı bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı Kurbana Dayatılmış Öz-Şüphe Ölçeğinin (KDÖÖ) Türk diline çevirisi, geçerlilik ve güvenirlik çalışmalarının yapılması yanında kurbana dayatılmış öz-şüphe kurbanlarının pozitif ruh sağlıkları açısından değerlendirilmesidir. Çalışmanın örneklemi iki bağımsız örneklem grubundan oluşmaktadır. İlk çalışmada 200 gönüllü katılımcıdan toplanan veri ile açımlayıcı faktör analizi, benzer ölçekler geçerliliği, ölçeğin iç tutarlılık katsayıları hesaplanmıştır. İkinci çalışmada ise 280 katılımcıdan toplanan veri ile doğrulayıcı faktör analizi ve katılımcılarım pozitif ruh sağlığı ile kurbana dayatılmış öz-şüphe düzeyleri farklı sosyo-demografik değişkenler açısından incelenmiştir. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı 0.900 olarak hesaplanmıştır. Madde-toplam puan korelasyonu ise 0.385-0.734 arasında değişmektedir. Velicer MAP Testi bulgularına göre ölçek iki faktörlü bir yapıda olduğu tespit edilmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizine (AFA) göre özdeğeri 1’in üzerinde olan ve varyansın % 54.34’ünü tanımlayan 2 faktörlü yapı Direct Oblimin döndürme işlemi sonucunda ölçek maddeleri alt boyutlara ayrılmıştır. Bu analiz sonucunda varyansın % 44.224’ünü açıklayan (Özdeğer= 6.191) 8 maddeden oluşan ilk alt boyut ve varyansın %10.11’ini açıklayan (Özdeğer: 1.415) 6 maddeden oluşan ikinci alt boyutu tespit edilmiştir. Doğrulayıcı Faktör Analizi(DFA) [χ2 (73, N = 280) = 2142.5, p <.000, χ2/df = 1.952, GFI =0.931, AGFI =0.901, CFI = 0.957, RMSEA =0.058]. Modeldeki standartlaştırılmış faktör yükleri istatistiksel olarak anlamlıdır. Bu değerler Birinci Faktör için 0.52 ile 0.72 arasında ve İkinci Faktör için de 0.56 ile 0.78 arasında değişmektedir. Elde edilen bu değerlerin iyi bir uyum indeksi gösterdiği tespit edilmiştir. KDÖÖ ve Pozitif Ruh Sağlığı Ölçeği (PRSÖ) katılımcıların farklı sosyo-demografik değişkenlerine göre karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgular alanyazın ışığında tartışılmıştır.
Keywords : Kurbana dayatılmış öz-şüphe, pozitif ruh sağlığı, cinsiyet, yaş, eğitim.

ORIGINAL ARTICLE URL