Havza Yönetimi Konulu Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi

Authors : Özge Doğan, Emel Güven, Tamer Eren

Pages : 118-139

View : 133 | Download : 131

Publication Date : 2024-12-31

Article Type : Review Paper

Abstract :Su kaynaklarının karşı karşıya olduğu önemli risklerden biri, havza yönetiminin yetersizliğidir. Havza yönetimi, bir nehir, göl veya su havzası içerisinde yer alan su kaynaklarının, toprakların ve ekosistemlerin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla, çevresel, sosyal ve ekonomik faktörleri dikkate alarak bütüncül bir yaklaşımla planlanması, yönetilmesi ve korunması sürecidir. Bu çalışmada, havza yönetimi alanında yazılmış lisansüstü tezler çeşitli değişkenlere göre incelenmektedir. Bu doğrultuda, Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi Arşivi’nden yararlanılmıştır. Araştırmada \\\"havza yönetimi\\\", \\\"watershed management\\\", “havza planlaması” ve “basin planning” terimleri tarama terimi olarak kullanılmış ve aranacak alan olarak \\\"Özet\\\" seçilmiştir. Yapılan tarama sonucunda, 1992-2024 yılları arasında yayınlanmış toplam 177 lisansüstü teze ulaşılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, toplamda 177 tezin 117\\\'si yüksek lisans, 60\\\'ı ise doktora tezi olarak kaydedilmiştir. Bu tezler, 55 farklı üniversitede, 5 farklı enstitüye bağlı olarak ve 36 farklı ana bilim dalında yazılmıştır. İstanbul Teknik Üniversitesi, 31 tez ile havza yönetimi alanında en fazla tez yayınlayan üniversite olmuştur. Üniversite türleri dağılımına göre, devlet üniversitelerinde vakıf üniversitelerine kıyasla havza yönetimi alanında daha fazla çalışma mevcuttur. En çok çalışma ise Fen Bilimleri Enstitüsü (129 tez) bünyesinde, Çevre Mühendisliği (32 tez) alanında gerçekleştirilmiştir. Ana bilim dalındaki dağılıma bakıldığında, havza yönetiminin birden fazla alanı içeren bir yaklaşım gerektirdiği ve çeşitli bilim dallarının bu alandaki katkılarının önemli olduğu görülmektedir. Havza yönetiminin disiplinler arası doğası, çevre mühendisliği, inşaat mühendisliği, coğrafya gibi farklı alanların etkileşimiyle zenginleşmekte ve bu durum, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi için kritik bir gerekliliği ortaya koymaktadır. Elde edilen veriler sayesinde havza yönetimi konusunun çok disiplinli bir araştırma alanı olduğu tespit edilmiştir. İncelenen çalışmaların çoğunda Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yöntemi kullanıldığı görülmüştür. En fazla sayıda çalışma 2019 yılında yapılmış olup, 2024’e kadar olan süreçte tez sayılarında bir azalma gözlemlenmemektedir. Bu durum, havza yönetimi konusunun giderek artan bir öneme sahip olduğunu göstermektedir. Çalışmanın amacı, havza yönetim oranlarının akademik olarak yıllar, üniversiteler ve yöntemler gibi çeşitli parametrelerin gelişmeleri analiz edilerek, havza yönetim ve planlaması alanındaki bilgi birikiminin ve gelişiminin ortaya konulmasıdır. Havza yönetimiyle ilgili elde edilen bilgi birikimi ve gelişimi analiz edilerek ileride bu konu hakkında araştırma yapan kişilere ışık tutulması hedeflenmektedir. Araştırmanın bulguları, havza yönetimi konusunun hem akademik hem de pratik açıdan artan bir öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu durum, gelecekte yapılacak çalışmalar için yeni araştırma alanları ve stratejilerin geliştirilmesine olanak tanımaktadır.
Keywords : Havza Yönetimi, YÖKTEZ, Bibliyometrik Analiz, Lisansüstü Tezler

ORIGINAL ARTICLE URL