Aydınlanma Ekseninde Humboldt’un Bildung Kuramı: Felsefi Bir Analiz

Authors : Özgün Şerif Sağdıç

Pages : 63-81

View : 56 | Download : 16

Publication Date : 2025-10-22

Article Type : Research Paper

Abstract :Bildung, her dönemin kültürel birikimiyle ve eğitimden beklentisiyle dönüşüm gösterdiği için aydınlanma, kültürlenme ve uygarlaşmayla derin bağlantıları olan bir kavramdır. Zengin içeriğiyle eğitim düşüncesinin tarihsel koşullarla bağlantısı hakkında bir bakış kazandırmanın yanı sıra hem bireysel hem toplumsal hem de evrensel insan eğitimini içine almaktadır. Bu yönüyle, toplum aydınlanmasıyla eğitimin bağlantısı temelli tartışmalarda yer edinmektedir. Bu durum, Bildung’un aydınlanmayla nasıl bir diyalektik ilişki kurduğunu incelenmeye değer kılmaktadır. Wilhelm von Humboldt (1767—1835), Alman kültürünün kendisini Bildung üzerinden tanımlayarak kendine özgü sınırlarını çizdiği ve kültürel bir ayrışma sürecine girmeye başladığı 18’inci yüzyılın sonlarında ve 19’uncu yüzyılın başlarında bu ilişki bağlamında düşünceler ortaya koymuştur. Bu gerekçeyle, makale, bu düşünürün penceresinden eğitimin, aydınlanma ile beraber nasıl açıklanabileceğine cevap aramayı amaçlamaktadır. Makalenin bu amacına ulaşabilmesi için, öncelikle Bildung’un 18’inci yüzyıl ve öncesindeki etimolojisine bir bakış yapılacaktır. Sonrasında, pedagojik bir kavram olarak daha sık kullanılmaya başlandığı dönemdeki anlam çeşitlenmesi ve sosyal boyutları incelenerek kavramın sekülerleşmesiyle ilişkili bir analiz ortaya konulacaktır. Ardından, Bildung’un Humboldt özelinde nasıl ele alındığı ve aydınlanma ile olan bağlantıları sorgulanacaktır. Çalışmada son olarak, sekülerleşmiş Bildung gözüyle eğitim-aydınlanma ilişkisi bağlamında ayrıştığı noktalar belirlenerek Humboldt’un kendine özgü resmi ortaya konulacaktır.
Keywords : Aydınlanma, Aufklärung, Bildung, Eğitimde eşitlik, Wilhelm von Humboldt

ORIGINAL ARTICLE URL