Bertrand Russell’ın Olumsuz Olgular Çözümlemesinin Mantıksal Sınırları

Authors : İsmail Serin

Pages : 374-382

View : 27 | Download : 12

Publication Date : 2025-10-22

Article Type : Research Paper

Abstract :Felsefece düşünüşün doğruluk peşinde bir etkinlik olduğu kabulünün uzun ve köklü bir tarihi vardır. Filozofun tüm özgünlüğü ya da farklılığı doğruluk söz konusu olduğunda mantıksal sınırlarına ulaşmış demektir. Doğruluğunu yitiren bir yargıdan geriye pek bir şey kalmayacaktır. Bu çerçevede ele alınan ya da öne sürülen savın doğruluğunun kanıtlanması yaşamsal bir öneme sahiptir. Aristoteles’ten günümüze dek anılan kanıtlamaların taşıdığı mantıksal nitelik, bir savın doğru ya da yanlış olduğuna karar vermenin tek yolu sayılmaktadır. Mantıktan yoksun bir felsefenin kuru bir gürültüden öte bir varlığı olduğu düşünülemez. Deneyimlerle ilgili önermelerin doğruluğu için söz konusu önermeye karşılık gelen bir durum olduğu varsayılabilir. Olgusal içerikli her bir önermenin doğru mu yoksa yanlış mı olduğu o önermenin doğadaki karşılığına bakıldığında ortaya çıkacaktır. Sağduyuya oldukça yatkın görünen bu yaklaşımın özellikle Bertrand Russell’ın mantıksal atomculuk adıyla tanınan görüşleri etrafında kümelenmiş olumsuz olgular tartışmasına yol açmıştır. Günümüzde yaygın olarak benimsendiği haliyle olumsuzluk biçimsel olarak tanınır. Söz gelimi bu yaklaşıma göre, “p” önermesinin olumsuzu “p değildir.” Ancak, doğruluk olgularla sınandığı sürece bu biçimsellik yetersiz kalacaktır. Zira “Bu bardak doludur.” önermesi ile “Bu bardak dolu değildir.” önermesinden hangisinin olumsuz olduğu bardağın doluluk durumuna bağlı olacaktır. Önermenin doğruluğunu sınamanın yolu onun olgusal olarak bir karşılığının olmasından geçer. Bardağın boş olduğu bir durumda hala “Bu bardak dolu değildir.” önermesinin olumsuz olduğu söylenebilir mi? Bertrand Russell, doğruluk için bir uygunluk kuramı geliştirerek bu sorunu göğüslemeye çalışacaktır. Ne var ki, uygunluk kuramını biçimsel mantığa bağlamak göründüğünden daha sorunludur. Bu çalışmada B. Russell’ın olumsuz olguları çözümlemesinin karşılaştığı güçlükleri çözümleyerek, olumsuz olguların mantıksal sınırları gösterilecektir.
Keywords : Doğruluk, Uygunluk, Deneyim, Varoluş, Bağdaşmazlık

ORIGINAL ARTICLE URL