Ülke Dışı Etki Prensibi: GDPR Üzerinden Bir İnceleme

Klasik uluslararası hukuk düzeninde, bir devletin kendi ülkesi dışında, özellikle başka bir devletin ülkesinde yetki kullanması kural olarak yasaklanmıştır. Günümüzde ise, küreselleşme ve dijital ekonominin de etkisiyle klasik uluslararası hukuktaki ülkesellik prensibine alternatif düzenlemeler gözlenmeye başlamıştır. Avrupa Birliği (AB)’nin Genel Veri Koruma Tüzüğü’nün (GDPR) 3. maddesinde düzenlenen ülke dışı etki prensibi AB dışında yerleşik olan veri sorumlularını ve veri işleyenleri belirli koşullar altında GDPR hükümlerine uymaya zorlamaktadır. GDPR, yürürlüğe girdiğinden beri ülke dışı kapsama ilişkin hükümleri dolayısıyla tartışılmıştır. Bu hükümlerin uluslararası hukuk ilkeleriyle uyumlu olmadığı, devletlerin egemen eşitliği, iç işlerine karışma yasağı gibi ilkelere aykırılığı ileri sürülmüştür. Bu çalışmada, ülke dışı etki prensibine dair uluslararası hukukta tezahür eden teorik tartışmalar gözetilerek söz konusu iddiaların geçerliliği değerlendirilmektedir.