Külli Kaideler Bağlamında Rekabet Hukukunun Temel İlkeleri

Authors : Selami Aykul

Pages : 346-365

Doi:10.64270/kider.1789756

View : 413 | Download : 302

Publication Date : 2025-12-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, rekabet olgusunu İslâm hukuku perspektifinden ele almakta ve özellikle küllî kaideler çerçevesinde rekabetin hukuki ve ahlaki temellerini incelemektedir. Rekabet, modern hukukta serbest piyasa ekonomisinin işleyişi için vazgeçilmez bir mekanizma olarak kabul edilirken, İslâm hukukunda adalet, hakkaniyet ve toplumsal fayda ilkeleriyle sınırlandırılmış bir özgürlük alanı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada, İslâm hukukunda rekabetin müstakil bir kavram olarak ele alınmamasına rağmen, ticari hayatı düzenleyen pek çok fıkhî hükmün rekabeti doğrudan veya dolaylı biçimde düzenlediği ortaya konulmaktadır. Makalenin temel amacı, İslâm hukukunun rekabet anlayışını küllî kaideler üzerinden sistematik biçimde temellendirmek ve bu ilkelerin modern rekabet hukukuyla olan kesişim noktalarını göstermektir. Bu bağlamda “zarar vermenin yasaklanması”, “zararın giderilmesi”, “meşakkat karşısında kolaylık sağlanması”, “örfün hükme kaynaklık etmesi”, “zararların ehveni ile giderilmesi” ve “mefsedetin giderilmesinin menfaatin elde edilmesinden öncelikli olması” gibi temel küllî kaideler ele alınmıştır. Söz konusu kaidelerin hem klasik fıkıh literatüründe hem de çağdaş rekabet hukukunda benzer işlevler üstlendiği tespit edilmiştir. Çalışmada ayrıca hisbe kurumu üzerinden İslâm toplumlarında piyasanın denetlenmesi, haksız rekabetin önlenmesi ve tüketicinin korunması gibi mekanizmalar incelenmiştir. Sonuç olarak makale, İslâm hukukunun rekabeti tamamen serbest bırakmadığını; aksine toplumsal maslahat, adalet ve zararların önlenmesi ilkeleri doğrultusunda düzenlediğini ortaya koymakta ve bu yaklaşımın modern rekabet hukukuna etik ve normatif açıdan önemli katkılar sunduğunu göstermektedir.
Keywords : İslam Hukuku, İslam Rekabet Hukuku, Küllî Kaideler, Hisbe, Modern Hukuk

ORIGINAL ARTICLE URL