Okul tükenmişliği, okula yabancılaşma, bilinçli farkındalık ve öz yeterlik arasındaki ilişkinin incelenmesi

Authors : Yusuf İskender Özsarı, Selim Gündoğan

Pages : 639-660

Doi:10.33400/kuje.1623541

View : 147 | Download : 251

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Okul tükenmişliği, öğrencilerin eğitim süreçlerinde karşılaştıkları akademik temelli bir problem olup, bu durumun ortaya çıkmasına neden olan çeşitli faktörler bulunmaktadır. Bu faktörler, öğrencinin okul ile olan ilişkisini etkileyebilir ve okul tükenmişlik düzeyini artırabilir veya azaltabilir. Bu bağlamda bu araştırmada lise öğrencilerinde okul tükenmişliği ile okula yabancılaşma, bilinçli farkındalık ve öz yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Hatay ilinin İskenderun ilçesindeki liselerde öğrenim gören 759 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmada “Okul Tükenmişlik Ölçeği”, “Okula Yabancılaşma Ölçeği”, “Ergen ve Yetişkinler İçin Bilinçli Farkındalık Ölçeği” ve “Çocuklar İçin Öz Yeterlik Ölçeği” veri toplamak için kullanılmıştır. Verilerin analizinden önce normallik testi yapılmış ve verilerin normal dağıldığı bulunmuştur. Veri analizinde korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre okul tükenmişliği ile okula yabancılaşma arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki, okul tükenmişliği ile bilinçli farkındalık ve öz yeterlik arasındaysa negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Okula yabancılaşmanın okul tükenmişliğinin duygusal tükenmişlik (B = 6.528, R² = .33, p <.001), duyarsızlaşma (B = 2.559, R² = .43, p <.001) ve düşük başarı hissi (B = 2.241, R² = .33, p <.001) alt boyutlarını anlamlı olarak yordadığı bulunmuştur. Bilinçli farkındalığın duygusal tükenmişlik (B = 16.876, R² = .085, p < .001), duyarsızlaşma (B = 12.942, R² = .079, p < .001) ve düşük başarı hissi (B = 8.713, R² = .074, p < .001) alt boyutlarını anlamlı olarak yordadığı bulunmuştur. Ayrıca öz yeterliğin de duygusal tükenmişlik (B = 15.687, R² = .133, p <.001), duyarsızlaşma (B = 12.499, R² = .145, p <.001) ve düşük başarı hissi (B = 8.426, R² = .121, p <.001) alt boyutlarını anlamlı olarak yordadığı bulunmuştur. Mevcut araştırmanın bulguları alan yazını bağlamında tartışılarak, bundan sonra yapılacak çalışmalara yönelik araştırmacılara ve sahadaki uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.
Keywords : okula yabancılaşma, okul tükenmişliği, bilinçli farkındalık, öz yeterlik

ORIGINAL ARTICLE URL