Zihnin geometrik alışkanlıkları: Maarif Modeli matematik öğretim programı ve ders kitabı örneği

Authors : Ümit Durak, Handenur Şahin, Kevser Günay, Nurcan Özcan, Ercan Masal, Melek Masal

Pages : 803-827

Doi:10.33400/kuje.1735196

View : 399 | Download : 1112

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İnsanların davranışsal alışkanlıkları olduğu gibi zihinsel alışkanlıkları da vardır. Zihinsel alışkanlıklar, etkili zihinsel davranışları seçebilme ve uygulama yeteneğidir. Bireyin düşünme biçimleri zihinsel alışkanlıklar haline geldiğinde bu düşünme biçimlerinin hem kolayca kullanılabildiği hem de kullanılma olasılığının daha yüksek olduğu belirtilmektedir. Matematiksel zihin alışkanlıklarından biri olan zihnin geometrik alışkanlıkları matematik dersi öğretim programının önemli bir bileşenidir. Öğrencilerin zihnin geometrik alışkanlıklara sahip olmasında öğretim programlarının rolü oldukça büyüktür. Dolayısıyla bu araştırmada Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaokul matematik öğretim programındaki öğrenme çıktılarının ve yine bu model kapsamında 5. sınıf düzeyinde hazırlanarak kullanılan matematik ders kitabında geometri temalarında yer alan etkinlik ve örneklerin Driscoll ve arkadaşları (2007) tarafından ortaya konulan Zihnin Geometrik Alışkanlıkları çerçevesinde incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseniyle gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaokul matematik öğretim programı ve 5. sınıf matematik ders kitabıdır. Veriler doküman analizi yöntemi ile incelenmiş, verilerin frekans ve yüzde değerleri hesaplanmıştır. Araştırma sonunda zihnin geometrik alışkanlıklarından tüm sınıf seviyelerinde en fazla ilişki kurarak muhakeme etme, en az değişmeyenlerin incelenmesi alışkanlıklarına yer verildiği görülmüştür. Beşinci sınıf matematik ders kitabında yer alan etkinlik ve örneklerde ise en fazla ilişki kurarak muhakeme etme alışkanlığı, en az keşfetme ve yansıtma dengesi kurma alışkanlığının yer aldığı görülmektedir. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda gelecekte bu konuda çalışma yapacak araştırmacılara matematik ders kitaplarının farklı matematiksel zihin alışkanları açısından da incelenmesi önerilmektedir.
Keywords : zihnin geometrik alışkanlıkları, döküman inceleme, matematik ders kitabı, maarif model

ORIGINAL ARTICLE URL