Sosyal bilgiler dersi motivasyon ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması

Authors : Ersin Dursunlar, Selçuk İlgaz

Pages : 828-858

Doi:10.33400/kuje.1737098

View : 281 | Download : 319

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırmanın temel amacı, ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik motivasyon düzeylerini; kişisel beklentiler, derse yönelik tutumlar, ders içi etkinlikler ve dijital teknolojilerin ders sürecine entegrasyonu bağlamında ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Ölçek geliştirme süreci kapsamında öncelikle kapsamlı bir literatür taraması gerçekleştirilmiş, ardından öğrenci motivasyonuna etki eden unsurları ortaya koymak amacıyla ortaokul öğrencilerine yönelik bir anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda madde havuzu oluşturulmuş ve farklı alanlardan uzmanların görüşleri alınarak ölçek maddeleri değerlendirilmiştir. Uzman görüşleri doğrultusunda düzenlenen ölçeğin son hali, geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılabilmesi amacıyla Erzurum il merkezinde öğrenim gören 5., 6. ve 7. sınıf düzeyindeki toplam 352 öğrenciye uygulanmıştır. Yapı geçerliliğini test etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. AFA sonucunda, ölçeğin 20 maddeden ve dört alt boyuttan oluştuğu belirlenmiştir. Bu boyutlar sırasıyla “kişisel motivasyon”, “derse yönelik motivasyon”, “dijital teknoloji kullanımına dayalı motivasyon” ve “ders etkinliklerine dayalı motivasyon” şeklinde adlandırılmıştır. Elde edilen dört boyutlu yapı, toplam varyansın %50.613’ünü açıklamaktadır. Güvenirlik analizlerinde ölçeğin genel Cronbach’s alpha iç tutarlılık katsayısı .71 olarak hesaplanırken, Spearman-Brown ve Guttman katsayıları sırasıyla .71 ve .70 olarak belirlenmiştir. Ayrıca DFA ile elde edilen bulgular, bu dört faktörlü yapının geçerliğini desteklemiştir. Ölçek maddelerinin ayırt ediciliğini test etmek amacıyla %27’lik alt ve üst grupların madde puanları karşılaştırılmış ve bu gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak istatistik işlemleri gerçekleştirilmiş ölçeğin, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu söylenebilir.
Keywords : sosyal bilgiler, motivasyon, ölçek, motivasyon ölçeği

ORIGINAL ARTICLE URL