Siyasi Kriz Dönemlerinde Siyasal Meşruiyet ve Basın: 28 Şubat Krizi Örneği

Authors : Mustafa Fidan

Pages : 312-343

Doi:10.53281/kritik.1804716

View : 47 | Download : 98

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Siyasi iktidarlar meşruluğunu sağlamak ve sürdürmek için farklı ideolojik aygıtlardan faydalanır. Kitle iletişim araçları, siyasal iktidarların en etkin ve en çok kullandığı meşrulaştırıcı araçların başında gelmektedir. Çalışmanın amacı, siyasi kriz dönemlerinde siyasi iktidar ile basın arasındaki ilişkiyi meşrulaştırma süreci olarak ele almaktır. Bu kapsamda, örnek bir siyasi kriz dönemi olarak 28 Şubat 1997 MGK Toplantısı belirlenmiştir. 28 Şubat ve 1 Mart 1997 tarihlerinde yayımlanan Milli Gazete (iktidar yanlısı), Cumhuriyet (muhalif) ve Türkiye gazetesi (görece daha nötr) birinci sayfalarındaki krize ilişkin birer haber incelenmiştir. Toplamda altı haberin analiziyle, siyasi krize sahne olan bir olaya dair farklı gazetelerde hangi söylemlerle meşrulaştırma ya da gayrimeşrulaştırma yapıldığını açığa çıkarma amaçlanmıştır. Çalışmanın yöntemi, Teun van Dijk’ın eleştirel söylem analizi yöntemidir. Gazete haberleri eleştirel söylem analizi yöntemine uygun olarak makro ve mikro boyutta analiz edilmiştir. Haber başlıkları, haber girişi, kelime seçimi, fotoğraf kullanımı, öne çıkarma ya da görmezden gelme gibi unsurlarla haber söyleminin meşrulaştırıcı ya da gayrimeşrulaştırıcı işlevinin nasıl işlediği incelenmiştir. Haberlerin analizinden elde edilen sonuçlar göstermektedir ki, özellikle siyasi kriz dönemlerinde basın, iktidarın meşrulaştırıcı/gayrimeşrulaştırıcı araçlarından birisi haline gelmektedir. İktidar yanlısı gazete olan Milli Gazete, krizi görmezden gelerek iktidarın söylemini meşrulaştırmıştır. Cumhuriyet gazetesi ise MGK’nın askeri kanadının dile getirdiği görüşleri meşrulaştırıp, REFAHYOL iktidarının söylemlerini gayrimeşrulaştırmıştır. Nötr konumdaki Türkiye gazetesi ise bir siyasi krizin varlığını kabul etmekle birlikte bu kriz sürecini daha yapıcı ve uzlaşmacı haber söylemini okurlarına aktarmıştır.
Keywords : Meşruiyet, Siyasi Kriz, Türk Basını, 28 Şubat Süreci, Stereotipleştirme, Eleştirel Söylem Analizi

ORIGINAL ARTICLE URL