Geleneksel Türk İnancındaki Atalar Kültünün İslamiyet Sonrası Veli Kültüne Dönüşümü

Authors : İrem Melike Gülden, Mustafa Cihat Özden, Zeynep Göçer

Pages : 381-405

Doi:10.46250/kulturder.1645410

View : 118 | Download : 113

Publication Date : 2025-06-10

Article Type : Review Paper

Abstract :Kült kavramı, kutsal kabul edilen unsurlara karşı duyulan korku ve saygının bir birleşimi olarak tanımlanmıştır. Bu bağlamda atalar kültü ve ocak kültü, Türklerin manevi hayatında merkezî bir rol oynamıştır. Atalar kültü, ölen ataların ruhlarının yaşamaya devam ettiğine, onları izlediğine ve bazı durumlarda müdahalede bulunduğuna olan inancı ifade ederken ocak kültü, aile ve soyun devamını temsil eden kutsal bir unsur olarak görülmüştür. Türklerin İslam’ı kabul etmesiyle bu inançlar önemli bir dönüşüm geçirmiştir. Atalara atfedilen koruyucu ve rehberlik edici özellikler, İslami bir çerçevede evliyalara yüklenmiştir. Bu süreç, İslami değerlerin Türk toplumlarının kültürel mirasıyla uyumlu bir şekilde kaynaştığını göstermektedir. Çalışma, İslam öncesi Türk toplumlarında var olan atalar kültü ve ocak kültünün İslam’ın kabulüyle birlikte büyük bir dönüşüm geçirdiğini vurgulamaktadır. Bu dönüşümde, atalar kültünün yerini İslami öğretilerle uyumlu olarak veli/evliya kültü almıştır. Atalara atfedilen manevi güçler ve koruyuculuk, İslam sonrası dönemde İslami şahsiyetlere, özellikle de veli ve evliyalara yüklenmiştir. Ayrıca, Türklerin tasavvuf akımlarını benimsemesiyle, bu kültürel değişimin daha da derinleştiği ve Türk toplumlarının kültürel mirasıyla uyum içinde bir bütünleşme sağlandığı ifade edilmiştir.
Keywords : atalar, kült, ocak, veli, tasavvuf

ORIGINAL ARTICLE URL