Yabancılaşma ve Kendinden Geçme: Alternatif Kavram Önerisi

Authors : Turgay Koç

Pages : 174-194

Doi:10.46250/kulturder.1700198

View : 178 | Download : 130

Publication Date : 2025-09-10

Article Type : Research Paper

Abstract :Kavramlar, bir kültürün damıtılmış anlam setleridir. Bu anlamlar, o kültürün doğaya ve insana bakışını, zihniyet dünyasını ve ilişki biçimlerini yansıtır. Bir kavramın etimolojik kökeni yanında tarihsel, dilsel ve kültürel örüntülerini dikkate alarak değerlendirmek gerekmektedir. Bu çalışma, Batı modernleşmesinin bir ürünü olan “yabancılaşma” kavramının, Türk modernleşmesini açıklamadaki yetersizliklerinden yola çıkılarak; Türk kültürüne özgü “kendinden geçme” kavramını, alternatif bir açıklama ve çözüm çerçevesi olarak önermektedir. Yabancılaşma kavramı, 16. yüzyıldan itibaren Batı’da görülen köklü değişmelerin toplum ve birey yaşamı üzerine olumsuz etkilerini tanımlamak için kullanılmaktadır. Ancak bu kavramın Türkiye’de yaşanan değişimi tam olarak izah edemiyor olması çalışmanın odağını oluşturmaktadır. Batı düşüncesinde yer bulan “yabancılaşma” kavramı ile Türk kültürüne özgü bir ifade olan “kendinden geçme” kavramları, literatür taraması ve karşılaştırmalı analiz yöntemiyle incelenmiştir. Yabancılaşma kavramı, araçsal akıl ve bürokratikleşme bağlamında değerlendirilmiştir. Moderniteyle ortaya çıkan sorunları tanımlamada her iki kavram belirli benzerlikler taşısa da, “kendinden geçme” kavramı, Türk kültürü bağlamında bu sorunlara karşı daha güçlü ve somut çözüm mekanizmaları sunmakta; bireyi “kendine getirme” potansiyeliyle öne çıkmaktadır. Bu yönüyle \\\"kendinden geçme\\\", anomi ve kimlik sorunları karşısında, Türk toplumunun kendine özgü dayanışma ve kontrol mekanizmalarını vurgulayarak, sadece bir durumu tespit etmekle kalmayıp, aynı zamanda çözüm önerilerini de içeren sosyolojik bir kavram olarak öne çıkmaktadır.
Keywords : yabancılaşma, kendinden geçme, alternatif kavram, Türk modernleşmesi, kültür sosyolojisi

ORIGINAL ARTICLE URL