1940’lı Yılların Türkiye’sinde Batı Edebiyatına Adımlar

Authors : Servet TİKEN

Pages : 435-456

Doi:10.26650/LITERA2021-980572

View : 45 | Download : 12

Publication Date : 2022-05-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Behice Boran tarafından 1943 yılında yayımlanmaya başlayan Adımlar; düşünce ve edebiyat dünyasına önemli katkılar yapmıştır. Geniş bir yazar kadrosuna sahip olan dergi, Türk düşünce hayatına yeni ufuklar açmayı ilke edinmiştir. Dergide başta Behice Boran ve Muzaffer Şerif Başoğlu olmak üzere Nermin Menemencioğlu, Hilmi Ziya Ülken, Zeki Baştımar, Jean Camborde, Walter Ruben, Liko Amar, Yunus Kâzım Köni, Bekir Kunt, Nurullah Ataç, Suat Taşer, Rıfat Ilgaz, Sabahattin Ali, Kemal Bilbaşar ve Orhan Kemal gibi isimlerin imzaları bulunur. Dergi, II. Dünya Savaşı yıllarının olumsuz şartlarına rağmen Batı edebiyatını yakından izlemiştir. Çağdaş Batı edebiyatını Türk okuruna tanıtmayı hedefleyerek ilerlemeci ve toplumcu olarak nitelediği yazarları ve onların eserlerini öne çıkarmıştır. Kendini halkçı olarak nitelendiren dergi, yayımlandığı dönemde gündeme gelen hümanist yaklaşımlara kendine özgü bir bakış açısıyla eşlik etmiştir. Hümanizmin kaynağını halkta gören, millî kültür ve hümanizmin birbirine karşıt olmadığını savunan dergi, “halkçı hümanist” bakış açısıyla Batı edebiyatına yönelmiş, halkın sanat ve kültür zevkini yükseltmek için “ileri” ve “halkçı” olarak değerlendirdiği Batı edebiyatı ürünlerini örnek göstermiştir. İnsanlık için büyük felaketlerden biri olan savaşın Batı edebiyatı üzerine yansımasını da sayfalarına taşıyan dergi, edebiyat ve toplum arasındaki etkileşimi gözler önüne sermiştir. Ayrıca sosyolojik eleştiri anlayışının hâkim olduğu değerlendirmelerle Adımlar, Türkiye’de henüz akademik düzeyde tam anlamıyla uygulama alanı bulamamış edebiyat sosyolojisine kuramsal açıdan öncü yaklaşımlar getirmiştir. Bu bağlamda makalede Adımlar dergisi tanıtılarak derginin Batı edebiyatına dair yaklaşımları ele alınmıştır. Derginin edebiyat sosyolojisi disiplinine yaptığı Türkiye’de akademik çevrelerce ihmal edilmiş katkılara dikkat çekilmiştir.
Keywords : Adımlar, batı edebiyatı, edebiyat sosyolojisi, halkçılık, toplumcu gerçekçilik

ORIGINAL ARTICLE URL